Deel deze pagina via:
Afscheid Els Hofman: 'We worden ouder. Nou én?!'
Movisie-adviseur Els Hofman ging kortgeleden met pensioen. Zij was een van de drijvende krachten achter BeterOud. Voor haar afscheid organiseerde haar werkgever een mooi inhoudelijk afscheidsprogramma. Daarin werden 3 belangrijke projecten uitgelicht. De voor Els kenmerkende sleutelwoorden vitaliteit (levendigheid), preventie (voorkomen) en participatie (meedoen) stonden centraal. Tea Keijl maakte er een verslag van, dat eerder verscheen op Movisie.nl.
Els Hofman stond aan de wieg van BeterOud. ‘Sinds 2017 werken we als samenwerkingsverband van professionals, organisaties en ouderen op een positieve manier aan "goed" ouder worden’, zegt ze.
Els over ouder worden
‘Soms denk ik: wat maken we toch een punt van dat ouder worden. Ik ben nu 67, maar ik kan en wil nog van alles. We worden ouder. Nou én?! Maar ik zeg dat ook met een knipoog, want de beeldvorming is heel anders. Het gaat te vaak over het tekort aan zorgpersoneel. En over dat ouderen te grote huizen bezet houden. Dat beeld klopt niet en daar moeten we dus aan werken.’
Trots op 3 belangrijke projecten
Hofman is trots op de 3 projecten die deze middag in de schijnwerpers staan. Dagvoorzitter Evert van de Rest bestempelt deze projecten als typerend voor de werkwijze van Hofman tijdens haar loopbaan. ‘Stuk voor stuk maken de projecten maatschappelijke impact. Op een creatieve manier en al doende lerend.’ Of het nou om vrouwenemancipatie, leven met een licht verstandelijke beperking of ouderen ging.
Veel bij te dragen
Hofman zelf benadrukt de lange adem die de collega's van de samenwerkende bedrijven vaak nodig hebben. ‘Het mooie is dat we deze projecten met elkaar hebben ontwikkeld. Maar dat ging niet vanzelf. Er moest heel wat water door de Rijn.’
1. Project over beleidsparticipatie
Dat is ook de ervaring van projectleider Sjaan Steinmetz. Zij presenteerde het project over beleidsparticipatie samen met haar Movisie-collega Madelief Timmers. Zij koppelt er de wijsheid van 'alleen ga je sneller, maar samen kom je verder' aan. ‘Het besef groeit dat ouderen steeds vitaler worden. En dat zij veel bijdragen aan het lokale beleid.’ Maar we merken dat gemeenten daar nog onvoldoende klaar voor zijn. ‘Daarom werken we in dit project aan tools voor gemeentelijke beleidsmakers. Ook richten we ons op het delen van kennis. Zo gaan zij op een goede manier aan de slag met beleidsparticipatie door ouderen.’
Advies Raad van Ouderen
Het project sluit onder andere aan op het advies van de Raad van Ouderen. Dit advies heeft de titel Ouderen aan de beleidstafel.
Participatieladder
De participatieladder is een handig instrument waarmee je de mate van beleidsparticipatie bepaalt. Geriatrisch netwerk GENERO heeft de participatieladder (door)ontwikkeld. Timmers: ‘Je ziet daarin dat op de onderste trede de invloed van ouderen zeer laag is. Dat is de trede van informeren. De invloed van de beleidsmakers is daar heel groot. 'Op de vijfde en hoogste trede ligt de regie volledig bij de ouderen.’
Deze en veel andere tools zijn onderdeel van het eindrapport bij dit project. Dat verscheen in het voorjaar van 2026.
2. Project Previde over preventie
Het preventieaanbod is versnipperd. Onder de naam Previde werkt de GGD Flevoland met BeterOud aan het landelijk beschikbaar maken van een methodiek (aanpak). Daarmee kunnen gemeenten hun lokale preventielandschap in kaart brengen.
Ontwikkelen in proeftuin
‘We helpen gemeenten die soms door de bomen het bos niet meer zien,’ vertelt gezondheidsbevorderaar Suzan Willemsen. ‘We ontwikkelden de methodiek in een proeftuin. Dit deden we samen met 6 gemeenten en aanbieders van preventieprogramma’s.’
Allemaal tegelijk oud
Dat deze proeftuin in Flevoland plaatsvond, is geen toeval. De vergrijzing is hier in vergelijking met de rest van het land extra groot: ‘In de jaren 90 kwamen heel veel jonge gezinnen naar Zeewolde en Almere. Die worden allemaal tegelijk oud. Over 15 jaar zijn hier 3 keer zoveel 80-plussers als nu. In de proeftuin in Almere hebben we het thema eenzaamheid opgepakt.’
Infrastructuur in 4 stappen
De methodiek werkt in 4 stappen naar een infrastructuur toe. Daarmee worden vaker bewezen effectieve aanpakken ingezet. Deze sluiten bovendien beter aan bij wat de ouderen zelf willen.
Puzzelstukken in elkaar passen
Willemsen legt uit: ‘Je kunt het zien als 4 puzzelstukken die in elkaar gaan passen.'
- 'Om te beginnen breng je de risicofactoren in kaart. Welke zijn het? En in hoeverre doen die zich voor in de wijken en buurten?
- Vervolgens kijk je wat er al aan interventies aangeboden wordt. En wat is er aan bewijs dat dit ook echt bijdraagt aan preventie? In het geval van Almere draait het om de preventie van eenzaamheid.
- Ga in de derde stap met de aanbieders na: Wat doen ze precies? Wat zouden ze willen doen? En wat is passend rondom bewezen effectiviteit en de wensen van de ouderen zelf?
- De ouderen zelf komen in de vierde stap van de methodiek aan de beurt. In de proeftuinen zijn ze geïnterviewd. Daarmee zijn vervolgens een aantal persona’s (profielen) opgesteld. Deze helpen bij beleidskeuzes en interventiekeuzes.'
3. Project Sociaal Vitaal in Kleur
Sociaal Vitaal in Kleur bestaat sinds 2023. Het is opgenomen in de databank met effectieve interventies. 'De interventie kwam voort uit het project Sociaal Vitaal,' vertelt Jeanny Vreeswijk Manusiwa. Zij is directeur en bestuurder van SOMNL (Samen voor Ouderen met een Migratieachtergrond in Nederland).
Over Sociaal Vitaal in Kleur
‘Dat is ontstaan in de krimpgebieden in het noorden van het land. Het doel was de ouderen mentaal en fysiek in beweging houden. Wij hebben dat geadopteerd.
Chronische aandoeningen op jonge leeftijd
Wij richten ons op mensen vanaf 55 jaar met verschillende culturele achtergronden. Bewust vanaf zo jong. We weten namelijk dat in sommige gemeenschappen dementie en andere chronische aandoeningen al op jonge leeftijd veel voorkomen. De gezondheidsverschillen nemen alleen maar toe.
Eenzaamheid ouderen migratieachtergrond
Bovendien is er onder ouderen met een migratieachtergrond ook veel eenzaamheid. Er heerst een beeld van mensen met een migratieachtergrond die in het ziekenhuis liggen. Dat daar dan continu 10 bezoekers bij zijn. Dat klopt echt niet.’
Valpreventie en gezonde voeding
Dankzij het partnerschap van BeterOud kan Sociaal Vitaal in Kleur verder ontwikkeld worden. En dat gebeurt door het programma uit te breiden met aandacht voor valpreventie en gezonde voeding. Vreeswijk Manusiwa:
- ‘We maken bijvoorbeeld filmpjes met oefeningen die ouderen thuis kunnen doen om te voorkomen dat ze vallen.
- Over gezonde voeding hebben we in samenwerking met de Hogeschool Utrecht een lesprogramma op maat gemaakt.
- En in samenwerking met het Voedingscentrum hebben we een kleurrijke schijf van 5 gemaakt.’
Effect: beeld bijgesteld
Een van de belangrijkste effecten van deze interventie hoort Vreeswijk Manusiwa terug van de ouderen zelf: ‘Zij zijn heel blij. Ze merken dat het heersende beeld, dat ze vooral kwetsbaar zouden zijn, wordt bijgesteld. Dat zijn ze natuurlijk niet, want deze mensen hebben hun eigen land verlaten. Dat kan je alleen maar doen met veel eigen kracht.’
Op Els!
Hofman had de sprekers vooraf de opdracht gegeven om de sleutelwoorden vitaliteit, preventie en participatie niet alleen in woord, maar ook in daad aandacht te geven. De toehoorders waren dan ook veel aan de beurt. Bijvoorbeeld om:
- Een herkenbare sportbeweging te maken.
- De huidige en gewenste positie op de participatieladder aan te geven.
- In gebaren duidelijk te maken wat ze die ochtend ontbeten hadden. ‘Aah, ik zie het: je snijdt met de kaasschaaf een plakje kaas af.’
Deze spiegeloefening gebruiken ze bij Sociaal Vitaal in Kleur geregeld om te ervaren dat je elkaars taal niet hoeft te kennen om elkaar te kunnen begrijpen. En zo kon het ook gebeuren dat de ongeveer 75 verzamelde (ex-)collega’s, andere relaties en naaste vrienden en familie om exact 16.15 uur tot 10 telden. Vervolgens hieven ze het glas en riepen in plaats van 11 een luide ‘Els!’
Bron
Artikel 'Afscheid Els Hofman: ‘We worden ouder. Nou én?!’ op de website van Movisie.