Oproep Raad van Ouderen aan nieuwe minister: houd rekening met minder digitaal vaardigen

De Raad constateert dat ‘digitaal als standaard’ steeds vaker het vertrekpunt is en dat dat op gespannen voet staat met het uitgangspunt van ‘inclusiviteit’. ‘Digitalisering is geen vanzelfsprekendheid. Het is een beleidskeuze. Als de overheid die keuze maakt, moet de overheid er wel voor zorgen dat de digitalisering ten goede komt aan mensen die nu moeite hebben om mee te komen.’

Praktijkvoorbeelden

De Raad geeft een aantal praktijkvoorbeelden waar digitalisering tot problemen leidt bij mensen die minder digitaal vaardig zijn: de toegang tot huisarts en ziekenhuis, het begrip van medische informatie, Wmo en gemeentelijke ondersteuning en zorgverzekeringen en digitale declaraties. De kern: ‘In alle situaties zorgen digitale systemen voor stress, vertraging en afhankelijkheid bij minder digitaal vaardige mensen.’

Digitale rechtvaardigheid

Daarom vraagt de Raad het ministerie bestaande beleidskaders expliciet te toetsen op digitale rechtvaardigheid. Concreet stelt de Raad voor:

1. Voer een toegankelijkheidstoets in bij nieuwe digitale zorgtoepassingen. Betrek ouderen en mensen met beperkte vaardigheden structureel bij ontwerp en evaluatie. Websites en formulieren moeten duidelijk, rustig en logisch zijn.
2. Maak offline dienstverlening expliciet onderdeel van beleid. Leg vast dat telefonisch en fysiek contact gelijkwaardig beschikbaar blijven. Kiezen voor niet-digitaal mag nooit leiden tot nadeel of uitsluiting.
3. Monitor digitale uitsluiting structureel. Neem indicatoren op die zichtbaar maken hoeveel mensen geen gebruik kunnen maken van digitale voorzieningen. Blijf volgen wie buiten de boot valt.
4. Investeer structureel in ondersteuning. Zorg voor duurzame financiering van bibliotheken, welzijnsorganisaties en ouderenadviseurs. Hulp bij digitaal regelen moet blijvend zijn, niet tijdelijk.
5. Voorkom harde consequenties van digitale fouten. Stimuleer uitvoeringsorganisaties om eerst ondersteuning te bieden voordat sancties volgen. Wie iets niet goed begrijpt of een fout maakt, moet eerst hulp krijgen.

Volwaardig blijven meedoen

Tot slot roept de Raad de minister op om bij verdere digitalisering in zorg en ondersteuning steeds de vraag centraal te stellen of iedereen daadwerkelijk volwaardig blijft meedoen. ‘Een samenleving die modern wil zijn, mag geen nieuwe vormen van uitsluiting organiseren. Digitalisering moet bijdragen aan zelfstandigheid en passende zorg. Maar dat lukt alleen wanneer niemand wordt gedwongen digitaal vaardig te zijn om toegang tot zorg te houden.’

Bron

Digitalisering in zorg en ondersteuning: maak het voor ouderen een keuze, geen verplichting