Deel deze pagina via:
Passende zorg begint met een goed gesprek – en dat voeren we nog te weinig
Gepubliceerd op: 02-07-2026
Passende zorg voelt als een holle term, maar in de praktijk raakt het iets wezenlijks. Namelijk de vraag: sluit de zorg die iemand krijgt echt aan bij wat hij of zij belangrijk vindt in het leven? Juist dat gesprek blijkt nog te vaak uit te blijven. Dat schrijft Ellen Willemsen, beleidsmedewerker Senioren Brabant-Zeeland, in haar blog.
Uit recent onderzoek van het Zorginstituut Nederland blijkt dat ouderen in kwetsbare posities hun zorgwensen nog niet of nauwelijks bespreken met hun arts. Veel van deze gesprekken worden pas gevoerd als de gezondheid al verslechtert of wanneer er acute keuzes gemaakt moeten worden. En dat is eigenlijk te laat. Want passende zorg ontstaat niet in een crisismoment, maar groeit uit gesprekken die op tijd worden gevoerd.
Beweging is ingezet, maar we zijn er nog niet
De beweging naar samen beslissen is duidelijk in gang gezet. Steeds meer zorgverleners en organisaties werken aan persoonsgerichte gesprekken en het beter betrekken van ouderen bij keuzes. Maar dat betekent niet dat het al vanzelf gaat. In de praktijk zien we nog vaak dat ouderen zich voegen naar wat de dokter adviseert. Begrijpelijk, want het vertrouwen is groot. Tegelijkertijd blijft daardoor waardevolle kennis onbenut: de ervaringskennis van de oudere zelf.
Passende zorg vraagt om een andere insteek. Niet langer alleen kijken naar ziekte en behandeling, maar eerst stilstaan bij het leven van iemand. Wat wil iemand blijven doen? Welke zorgen zijn er? Waar wordt iemand blij van?
Onderzoek van Vilans laat zien dat juist daar een belangrijk verschil zit. Ouderen hechten vaak meer waarde aan kwaliteit van leven dan aan maximale behandeling. Zelfstandig blijven, sociale contacten of het voorkomen van achteruitgang kunnen zwaarder wegen dan medische winst. Dat vraagt om het kantelen van het gesprek: van ‘wat kunnen we medisch doen?’ naar ‘wat past bij uw leven?’ Daarbij speelt ook mee dat samen beslissen nog niet vanzelfsprekend is. Veel ouderen zijn niet gewend om actief mee te beslissen en denken: ‘de dokter heeft ervoor geleerd, wat heb ik dan toe te voegen?’. Ook blijkt dat patiënten niet altijd ervaren dat hun voorkeuren echt worden meegenomen en dat ouderen – zeker als zij kwetsbaar zijn – minder actief deelnemen aan gesprekken. Kortom, de beweging is ingezet, maar vraagt nog nadrukkelijk om versterking.
Wat er verandert als je het gesprek anders voert
Wanneer het gesprek wél echt samen wordt gevoerd, verandert er iets wezenlijks. Het gaat niet langer alleen over wat medisch mogelijk is, maar over wat past bij iemands leven. Een mooi beeld daarbij geeft een artikel in ONS Magazine over samen beslissen. Daarin wordt beschreven dat het bij ouderen met meerdere aandoeningen vaak niet werkt om puur ziektegericht te denken. Wat goed is voor de ene aandoening kan nadelig zijn voor de andere. Daarom moet het vertrekpunt anders zijn: niet de aandoening, maar het leven van de oudere. Dat vraagt om een andere manier van kijken. Niet beginnen bij behandelopties, maar bij de vraag wat iemand belangrijk vindt in het dagelijks leven. Dat zie je ook terug in de verhalen van ouderen zelf.
Neem een vrouw van in de negentig, zoals we die kennen uit de praktijk en uit publicaties als ONS. Iemand met verschillende gezondheidsproblemen, maar bovenal met een sterke wens om zelfstandig te blijven en haar eigen leven te houden zoals zij dat kent. In een traditioneel gesprek zou de focus al snel liggen op behandelen en verbeteren. Maar wanneer je doorvraagt, blijkt haar belangrijkste wens vooral te zijn: grip houden op haar eigen leven. Dat leidt tot andere keuzes. Soms betekent het afzien van een behandeling, omdat die te belastend is. Soms betekent het juist kiezen voor ondersteuning die het dagelijks leven draaglijker maakt. Het resultaat is zorg die beter past, omdat die is gebaseerd op wat voor iemand echt telt.
Voorbereid het gesprek in
Om dat gesprek goed te kunnen voeren, helpt het als ouderen zich daarop kunnen voorbereiden. De Samen Beslis Hulp van Vilans én senioren(organisaties) is daarbij een waardevol instrument. Het helpt om vooraf stil te staan bij vragen als: wat vind ik belangrijk, waar maak ik me zorgen over en wat wil ik bespreken? De Samen Beslis Hulp wordt inmiddels aangevraagd door ruim 500 afdelingen van SeniorenNetwerkNL. In de praktijk horen we dat zorgverleners het prettig vinden wanneer ouderen hiermee naar het spreekuur komen. Het gesprek krijgt meer diepgang en komt sneller tot de kern. Niet alleen bespreken, maar echt samen beslissen wordt daardoor mogelijk.
Begin op tijd
Het goede gesprek hoeft niet te wachten tot het moeilijk wordt. Juist wanneer het nog goed gaat, is er ruimte om na te denken, te verkennen en wensen uit te spreken. Aan de keukentafel, met een naaste, of in de spreekkamer van de huisarts. Daar begint passende zorg in de praktijk. Niet als beleidsbegrip, maar als iets wat voelbaar wordt in het gesprek tussen mensen. Wij hopen dat de Samen Beslis Hulp vanuit onze senioren zelf nog verder haar weg vindt naar de spreekkamer of aan de keukentafel.
Senioren Brabant-Zeeland is aangesloten bij SeniorenNetwerkNL.