Home Nieuws Nieuws 2019 februari Samenwerken aan vroegsignalering: de leerpunten

Samenwerken aan vroegsignalering: de leerpunten // 06/02/2019

Samenwerken aan Vroegopsporing dat was het thema van de bijeenkomst van de leergemeenschap Vroegopsporing op 22 januari 2019. Een activiteit die vanuit BeterOud was georganiseerd.

Combinatie van zorg en welzijn

De 33 deelnemers aan de leergemeenschap werden door voorzitter Franca van Rosmalen ontvangen in het Bartholomeus Gasthuis in Utrecht. Een perfecte locatie. Niet alleen omdat de deelnemers op deze centraal gelegen locatie in alle rust over het dagthema van gedachten konden wisselen. Ook vanwege de combinatie van zorg en welzijn die het Bartholomeus Gasthuis haar (tijdelijke) bewoners biedt. Uiteraard met aandacht voor de signalen als het prettig ouder worden dreigt te stagneren.

Dagelijkse praktijk van vroegopsporing

Bij vroegopsporing draait het in de dagelijkse praktijk niet alleen een samenwerking tussen professionals. Ook de samenwerking met de oudere zelf, de familie, de mantelzorgers en de vrijwilligers. Een lastige opgave. In 5 presentaties konden de deelnemers, die bestonden uit een mix van professionals uit de zorg en welzijn, onderzoekers en ouderen, hun kennis over dit onderwerp verbreden.

1. Vroegsignalering: hoe verbeter je samenwerking?

Yvette Buist, junior onderzoeker bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), gebruikte de resultaten van dit onderzoek van het RIVM om te schetsen op welke manier er wel of niet wordt samengewerkt. Voor het onderzoek inventariseerde het RIVM de samenwerkingsinitiatieven en spraken ze met professionals op het gebied van preventieve ouderenzorg. De ouderen zelf waren bij dit onderzoek niet betrokken.  

Veel mensen vanuit verschillende disciplines in zorg, welzijn en wonen zijn bij het leven van een (kwetsbare) oudere betrokken. Elkaar kennen en weten wat de ander doet is belangrijk. De eindconclusie is dat de samenwerking nog in ontwikkeling is, nog niet op grote schaal structureel plaatsvindt en er vaak geen terugkoppeling wordt gedaan. Genoeg stof om over na te denken, te koppelen aan de eigen, lokale, ervaringen en daarover van gedachten te wisselen. 

2. Positieve gezondheid, eenzaamheid en zingeving

Brenda Ott is huisarts, kaderarts ouderengeneeskunde en deelnemer aan het consortium BeterOud. Zij ging de dialoog aan met deelnemers, mede aan de hand van voorbeelden uit de dagelijkse praktijk en stellingen die zij voorlegde. Een paar stellingen:

  • Zonder gezelschap is geluk onmogelijk: dit werd geïllustreerd met een kort filmpje over de Fenna een blinde vrouw van 86 en de veel jongere Rene, haar parttime mantelzorger.
  • De toenemende vergrijzing kunnen wij in de toekomst alleen beteugelen, als ouderen meer voor elkaar gaan zorgen: deze stelling riep veel discussie op. Aan het einde van de discussie werd een positieve versie van de stelling genoteerd: “De toenemende verzilvering kunnen we in de toekomst optimaal benutten, als ouderen meer voor elkaar gaan zorgen”.

Om te onthouden voor de zorg- of hulpverlener: neem de tijd voor een gesprek met de oudere. Laat dat non-verbaal ook zien (ga zitten en trek je jas uit). Het gedachtegoed van Positieve Gezondheid kan worden gebruikt om over de hele mens te praten. Ook over de wens om wel of niet gereanimeerd te worden. Voorkom dat iemand daar op de SEH voor het eerst mee geconfronteerd wordt.

3. Vroegopsporing van eenzaamheid

Jan Willem van der Maat, onderzoeker sociale zorg bij Movisie, onderzocht met zijn collega Renske van der Zwet het thema eenzaamheid. 

Jan Willem schetst het begrip eenzaamheid, de verschillende vormen van eenzaamheid en het proces van vereenzaming. Ook de risicofactoren en de signalen die op eenzaamheid kunnen wijzen passeren de revue.
Langer thuis wonen kan (maar hoeft zeker niet) een groter aantal zich eenzaam voelende ouderen opleveren. Hierbij is de samenwerking in de buurt, door professionals, familie en vrijwilligers een vereiste. Een aantal ervaringen van de deelnemers wordt benoemd.

Uit de levendige discussie die ontstaat, blijkt wel hoe belangrijk het onderwerp eenzaamheid en het voorkomen daarvan wordt gevonden. Zo vroeg mogelijk beginnen met het bewust maken van wat je moet doen (en laten) om op een prettige manier ouder te worden kan bijdragen tot het voorkomen van eenzaamheid. Daarnaast hoort eenzaamheid ook bij de rafelranden van het ouder worden. Niet alles kan worden opgelost. Werken aan de veerkracht van een oudere is een pre.


4. Om U 3.0: proactieve integrale ouderenzorg

Nienke Bleijenberg (UMCU) en Ingrid Horstik (ontwikkelaar buurtteam organisatie Sociaal) vertelden over Om U 3.0, waarbij het medische domein wordt gekoppeld aan het sociale domein. Uitgangspunt van Om U 3.0 is om de zorg en ondersteuning voor ouderen met een complexe problematiek zo te organiseren dat de oudere daadwerkelijk centraal staat.

Zorg op maat leveren en over de domeinen heen kijken. Waar nodig een integrale diagnose stellen (medisch en sociaal). Bij dit alles de naasten niet over het hoofd zien, maar nauw betrekken.

Aanpak op stedelijk en wijkniveau

Nienke vertelt over de aanpak op stedelijk niveau en de uitrol per wijk in Utrecht. De aanpak per wijk kan heel verschillend zijn, afhankelijk van de populatie. In 12 van de 15 wijken is het Om U 3.0 geïmplementeerd. In 8 wijken draait het goed.
Uit een analyse in het najaar van 2018 blijkt dat in 2017 (ten opzichte van 2015) het aantal bezoeken aan de SEH en de huisartsenpost afnam. Daarentegen steeg het aantal reguliere bezoeken of visites aan c.q. van de huisarts. Heel mooi is dat het aantal als kwetsbaar te betitelen ouderen én het aantal ouderen met polyfarmacie afnam.
Voor de professionals geldt dat de samenhang medisch en sociaal sterk gewaardeerd wordt. Dat geldt ook voor de per wijk unieke aanpak. Er is nog een fiks aantal uitdagingen, onder meer de wijze van afstemmen, de versnippering van de financiën en het ontbreken van mogelijkheden voor opvang van (zeer) kwetsbare ouderen.

Ingrid geeft een toelichting op een methodiek die de integrale samenwerkingcbevordert: de klantenreis. Het geeft inzicht in het zorgproces, de afstemming en de samenwerking. Met een reflectiemoment. Leren dus.

5.  Anders denken en doen: welbevinden ouderen centraal

Een duo-presentatie van Klaske Wynia, onderzoeker persoonsgerichte en geïntegreerde zorg en ondersteuning en Anjo Geluk, voorzitter Denktank 60+ Noord en lid van de Raad van Ouderen. Klaske belicht in haar presentatie de veranderende rol van de professional in relatie tot vroegsignalering. Zij geeft een toelichting op de transities in het zorgstelsel en de transformatie naar persoonsgerichte zorg. Klaske vertelt over het project SamenOud in Zuidoost Drenthe en de resultaten die worden geboekt. De rol van de casemanager is een heel belangrijke en wordt ook erg gewaardeerd. Uitspraak van een mevrouw met complexe problematiek: "Ik zal de casemanager niet vereren, maar het is voor ons een soort steunpilaar. Het is net of je er een ruggensteun van gekregen hebt.

Perspectief van ouderen

Anjo benadert het onderwerp uit het perspectief van de oudere. Schetst het beeld dat veel mensen over ouderen hebben: een proces van verlies en afbouw. Die beeldvorming verandert. Daar moet veel energie in worden gestoken. De ouderen zijn op velerlei terrein actief.

Ouderen betrekken

Zij vertelt over de rol van Denktank 60+ Noord, waarbij het onderwijs als speerpunt geldt. Ouderen zijn betrokken bij het onderwijs aan jongeren die straks met ouderen gaan werken. Via onder meer Denktank 60+ Noord, regionale ouderendelegaties, BeterOud en de Raad van Ouderen participeren ouderen. Alleen dat al moet een positief beeld over ouderen ten goede komen.

Toetsingskader Meetlat van ouderen

Binnen BeterOud heeft een grote groep ouderen samengewerkt aan het Toetsingskader: de meetlat van de ouderen.

Voor Vroegsignalering geldt dat er niet alleen naar de gezondheid/de aandoeningen gekeken moet worden, maar naar alle levensterreinen. Dus ook de koppeling maken met welzijn en het sociale domein. Kies voor een benadering die bij de doelgroep past. En heel belangrijk: laat het niet bij signaleren. Zorg voor een vervolgstap als dat nodig is. En zoals Loesje zegt: Tegenwoordig hebben ouderen de toekomst.

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.beteroud.nl]





Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis nieuwsbrief met tips en informatie.

Bekijk nieuwsbrieven

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis nieuwsbrief met tips en informatie.

Bekijk nieuwsbrieven

Beter Oud gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer