Dé oudere bestaat niet

05 december 2016

Verslag conferentie 'Een nieuwe generatie ouderen(zorg)'

'Ouderen erbij betrekken is niet voldoende, het gaat erom dat je leert luisteren', dat zei staatssecretaris Martin van Rijn tijdens het dynamische congres 'Een nieuwe generatie ouderen(zorg)' op 30 november in Utrecht. De ene oudere is beslist de andere niet. Vitale mondige ouderen nemen burgerinitiatieven om hun laatste levensfase te verrijken. Maar kwetsbare ouderen hebben het minste netwerk. Tijdens de conferentie vond ook de overdracht plaats van NPO naar het nieuwe consortium BeterOud, waarin verschillende partijen zich verbinden om de kwaliteit van leven van ouderen te verbeteren.

Dé oudere bestaat niet, liet Kim Putters, directeur van het Sociaal-Cultureel Planbureau (SCP), zien. Verschillende groepen staan er heel anders voor wat betreft geld, netwerk en gezondheid. In 2030 hebben we straks evenveel 75-plussers als nu 65-plussers. Daar zijn vitale mensen bij maar ook kwetsbare. Putters: 'Langer thuis wonen is niet voor iedereen gelijk. Er is een groep met een grote stapeling van problemen, op het gebied van inkomen, gezondheid, eenzaamheid. De kwetsbare mensen zijn de mensen met het minste netwerk.' De bereidheid tot mantelzorg is groot, maar reken je niet rijk, zegt Putters. 'Er is geen groot reservoir mantelzorgers, kinderen wonen niet om de hoek'.

"De kwetsbare mensen zijn de mensen met het minste netwerk."

Putters noemde het een belangrijk moment in de tijd, zo’n 2 jaar na de decentralisaties in het sociaal domein. Er is veel discussie – hij verwees naar de actie van Hugo Borst, die de hele dag regelmatig terugkwam (Putters: ‘Ze hebben eigenlijk allebei gelijk, ze zouden elkaar de hand moeten schudden op tv’). Het SCP zelf is bezig met de landelijke evaluatie van de hervormingen in de langdurige zorg. Putters liet er nog weinig over los, maar zei wel: 'De decentralisatie is nog niet geslaagd, de departementen werken nog langs elkaar heen, op het gebied van wonen, zorg en welzijn. Van Rijn kan hier niet wegkijken, hij moet gemeenten de helpende hand bieden'.

Van Rijn

De staatssecretaris, later die ochtend aan het woord, herkende het verhaal, maar gaf vooral nog eens aan waarom decentralisatie noodzakelijk is. De ouderenzorg is nu financieel 'houdbaar'. '5 jaar geleden stond dat echt ter discussie'. Van Rijn benadrukte nogmaals waar het hem om gaat: 'Zorg op maat, die ingaat op de wensen van ouderen, en die geen rekening houdt of je weinig of veel inkomen hebt. Dat zorg ook beschikbaar is voor mensen met een kleine portemonnee, dat is een van de kroonjuwelen van ons stelsel.'

Martin van Rijn

Gemeenten

Mooie voorbeelden, prijswinnende innovaties en successtories kwamen deze dag meermaals aan bod. Zo vertelde wethouder Erik Giethoorn over de preventieaanpak in Hoogeveen. Met een multidisciplinair team (WMO-consulent, wijkverpleegkundige, POH) rond een huisarts worden ouderen in beeld gebracht vóór ze kwetsbaar zijn. Het team zet in op versterking: een goed netwerk, een gezonde leefstijl en ondersteuning op maat, waarbij de oudere zelf de regie neemt bij hun eigen ondersteuningsplan. Het levert soms leuke dingen op, zo is er een seniorenrestaurant opgericht voor de vaak zo stille zondagen, waar ouderen samen koken en eten. Giethoorn: 'Het gaat om een andere mindset bij de huisarts, zodat hij meer weet wat welzijn te bieden heeft.' Was er ook een 'worstelpunt'?, wilde dagvoorzitter Robbert Huijsman weten. Het bleek lastig om huisartsen enthousiast te maken. Giethoorn: 'Die hebben geen tijd. Maar uiteindelijk kost hen dit minder tijd.'

BeterOud

Vlak voor de lunch vond de officiële overdracht plaats van 10 jaar Nationaal Programma Ouderenzorg naar BeterOud. Aanvankelijk begon dit programma als een onderzoeksprogramma, inmiddels is het een breed gedragen beweging geworden waarbij de oudere zelf centraal staat. Dat bleek ook bij de overdracht. Hoogleraar Marcel Olde Rikkert van de Radboud Universiteit, penvoerder van het NPO-netwerk, daalde symbolisch af uit zijn ivoren toren (een umpirestoel van de tennisbaan) en liet ouderen aan het woord. De stem van een 84-jarige man klonk: 'De geneeskunde is veel gebruikt, wat het voor mij betekent weet ik niet maar ik wil wel dat er naar mij geluisterd wordt. Punctum.'

Lees ook: Partijen verbinden zich in BeterOud om kwaliteit van leven ouderen te verbeteren

Marcel Olde Rikkert

'Veroudering is geen ziekte, het is een nieuwe levensfase met mogelijkheden en tegenslagen', vatte Betty Meyboom – De Jong samen. De 77-jarige emeritus hoogleraar huisartsengeneeskunde en voorzitter van de programmacommissie NPO benadrukte het belang van samenredzaamheid, voor ouderen, maar eigenlijk voor iedereen. ‘Ik ben altijd samenredzaam geweest: als kind met mijn ouders, als puber met mijn vrienden, daarna met mijn gezin. En nu nog steeds: waar kom ik ’s morgens mijn bed voor uit? Voor mijn afspraken en mijn vrienden!’

Lees ook: 'Veroudering is geen ziekte'

Betty Meyboom-de Jong

Staatssecretaris Van Rijn had twee boodschappen uit het project gehaald: 'Kijk verder dan zorg en leer luisteren. Ouderen erbij betrekken is niet voldoende, het gaat erom dat je leert luisteren.'

Burgerinitiatieven

Ouderen die het heft in eigen handen nemen, komen er steeds meer, bleek in een van de middagsessies, die over burgerinitiatieven. Zo bedacht Herman Wielens uit Ulft, de Freewheelclub, waarbij ouderen elke ochtend met elkaar een uur gaan sporten. Dat verbetert de gezondheid enorm, en het is heel gezellig. Ook de coöperatie StadsdorpZuid in Amsterdam is een mooi voorbeeld waarbij ouderen zonder bemoeienis van de gemeente een hele infrastructuur voor ouderen hebben opgericht. Met borrel-kringen, wandelkringen, uit-eten-kringen, milieukringen, gericht op gezelligheid maar ook op nabuurschap en hulp.

Bezoekers

Zo was het een actueel en dynamisch congres, met meer dan 1000 bezoekers met diverse achtergronden (zorgorganisaties, gemeenten, ouderenorganisaties, kennisinstellingen). Na afloop vertelt Rieke Jaspers-Faijer, teamleider extramurale zorg van de Vriezenhof in Vriezenveen dat ze 'energie' heeft gekregen van het congres. 'Ik ben hier met een paar collega’s. Het leuke is, dat je merkt dat we het zo slecht nog niet doen. We zijn goed bezig.'

Ton van Hemert werkt bij Huize Valckenbosch, een verzorgingstehuis van de Warande in Zeist, bezocht de sessie over positieve gezondheid van Machteld Huber. 'Waar ik echt blij van word, is dat zingeving weer een rol gaat spelen. Ik zou graag willen dat we bij ons ook gaan werken met de 6 domeinen van Huber.' De opmerking dat de zorg goed moet luisteren naar ouderen, die geregeld klonk dit congres, zit al in zijn hart. Van Hemert: 'Ook al is de werkdruk hoog, ik probeer iedere bewoner altijd in de ogen te kijken, aandacht te geven, te luisteren. We moeten op alle niveaus luisteren, ook op beleidsniveau.'

Alie Bonder en Alie Greving van Zorggroep Drenthe in Assen hebben veel dingen gehoord die herkenbaar zijn. Alie Bonder: 'Dat de meest kwetsbare ouderen geen netwerk hebben, bijvoorbeeld, is heel herkenbaar. En dat mantelzorgactivering lastig is. Je vangt heel vaak bot.'  Alie Greving: 'We zijn met zijn allen wel goed bezig. Als ik Van Rijn hoor, dan denk ik: Yes, we zijn op de goede weg. Maar de bureaucratie is nog steeds een drama.'

Verslag: Karin Broer

En verder

Reageer

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.voorbeeld.nl] of [http://www.voorbeeld.nl]
Velden met een (*) zijn verplicht.

Deze website gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.

Meer weten...