Nienke Bleijenberg: 'Als zorgonderzoeker moet je de praktijk heel goed kennen'

01 november 2016

Nienke Bleijenberg

Tijdens HBO-V-stages en haar werk als wijkverpleegkundige zag Nienke Bleijenberg dat de zorg niet altijd is zoals die moet zijn. Hoe maak je zorg voor kwetsbare ouderen thuis beter en efficiënter? Die vraag is haar drijfveer in alles wat ze doet: als onderzoeker, verpleegkundige en docent.

'Kijkend naar mijn eigen expertise, eerstelijns ouderenzorg, stelt de samenleving ons voor grote vraagstukken: vergrijzing, complexe zorg in de eerste lijn, ouderen die langer thuis wonen, minder verpleeghuiszorg, zorg die van de tweede naar de eerste lijn verschuift. Om goede kwaliteit van zorg te leveren aan deze groep zijn goed opgeleide verpleegkundigen nodig die weten hoe ze moeten handelen in situaties waarin zich complexe problemen voordoen.'

'Het is van van belang dat we het verpleegkundig handelen wetenschappelijk onderbouwen, zodat onze patiënten adequate en effectieve zorg ontvangen.'

Mijn ambitie is om excellente, kritische en nieuwsgierige verpleegkundigen en verpleegkundig onderzoekers op te leiden die passie hebben voor hun vak. Daarnaast is het van belang dat we het verpleegkundig handelen wetenschappelijk onderbouwen, zodat onze patiënten adequate en effectieve zorg ontvangen.'

Onderwijs en onderzoek

‘In mijn laatste jaar verplegingswetenschap (2009) ontdekte ik hoe leuk onderzoek doen is. Hoewel ik het vak van wijkverpleegkundige ontzettend boeiend vond, besloot ik om te solliciteren voor een promotieplek in Utrecht. Voordat ik was afgestudeerd, was ik aangenomen. Het doel van mijn promotieonderzoek was om de zorg aan kwetsbare ouderen in de eerste lijn te verbeteren.'

'Inmiddels ben ik 3 jaar postdoc, begeleid ik 4 promovendi en verschillende studenten van de HBO-V, verplegingswetenschap, verpleegkundig specialist en geneeskunde. Daarnaast geef ik onderwijs én werk ik als praktijkverpleegkundige ouderenzorg bij Leidsche Rijn Julius Gezondheidscentra, de academische praktijk.'

Trias academica

'Binnen mijn onderzoekslijn borduur ik met de promovendi, studenten en de verpleegkundigen uit de praktijk voort op mijn promotieonderzoek. Stap voor stap beantwoorden we vragen over hoe je problemen van kwetsbare ouderen en ouderen met multimorbiditeit voortijdig signaleert, wat zij nodig hebben en hoe we ervoor kunnen zorgen dat ouderen langer zelfredzaam blijven. Ik run mijn eigen winkel en daarbij is financiering nodig om nieuwe projecten te kunnen starten en goede, enthousiaste mensen aan te trekken.'

'Het is de kunst om de knelpunten of problemen in de praktijk te signaleren en deze om te zetten in een goede onderzoeksvraag.'

'Een zorgonderzoeker moet de praktijk heel goed kennen, vind ik. Die verandert snel. Het is de kunst om de knelpunten of problemen in de praktijk te signaleren en deze om te zetten in een goede onderzoeksvraag. Goed onderzoek vraagt ook dat je evalueert of de ontwikkelde werkwijzen van meerwaarde zijn voor de praktijk in termen van kwaliteit van zorg en patiëntuitkomsten. Mijn uitgangspunt is dat de resultaten van mijn onderzoek direct toepasbaar zijn in de praktijk en terugvloeien naar het onderwijs - de trias academica. In de academische werkplaats verpleegkunde die wij momenteel in Utrecht opzetten, kunnen we deze verbinding maken.’

Implementeren

Het proactieve ouderenzorgprogramma Om U, dat tijdens mijn promotie is ontwikkeld en geëvalueerd, hebben we niet alleen gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift. We hebben een toolkit ontwikkeld voor verpleegkundigen, een flitscollege opgenomen en een scholingsmodule ontwikkeld. Ik ben er trots op dat dit zorgprogramma wordt geïmplementeerd in de regio Utrecht. Ook dankzij subsidies van ZonMw kunnen we het programma aanpassen aan nieuwe ontwikkelingen.'

Passie voor het vak

‘De voornaamste reden dat ik meedoe aan het Leiderschapsprogramma Leadership Mentoring in Nursing Research is dat ik verder wil met wetenschappelijk onderzoek. Na je promotie kom je in een andere rol terecht, die andere competenties vergt: je eigen onderzoekslijn ontwikkelen, het academische spel leren spelen en weten wat daar allemaal bij komt kijken, promovendi begeleiden, wervend vermogen hebben, onderwijs geven.'

'Hoewel er ook generieke leiderschapsprogramma’s bestaan, bijvoorbeeld aan de universiteit, vind ik het een voorrecht om aan het Leiderschapsprogramma deel te nemen. Het unieke daarvan is dat we allemaal een verpleegkundige achtergrond hebben, een passie hebben voor het vak en dat we ons binnen de academische setting in een nieuw vakgebied bevinden waarin nog weinig hoogleraren zijn. Verplegingswetenschappelijk onderzoek is in Nederland nog niet universitair verankerd. We moeten onze plek nog veroveren, massa creëren en posities bekleden waar we invloed kunnen uitoefenen. Het Leiderschapsprogramma daagt ons uit om na te denken waar we over 2 jaar willen staan en wat we daarvoor nodig hebben.’

Veel energie

'Na elke bijeenkomst ga ik met veel energie en een hoofd vol ideeën naar huis. Het Leiderschapsprogramma helpt mij te reflecteren op mijn eigen handelen, vooral waar het gaat om waar ik heen wil en hoe ik dat doel kan bereiken. Het is mooi dat we ook als groep veel van elkaar leren. We bespreken de huiswerkopdrachten met elkaar en dagen elkaar uit om met de tips aan de slag te gaan.'

'Een concrete huiswerkopdracht was het in kaart brengen van je sociaal kapitaal. Welke samenwerkingsrelaties heb je en welke nog niet. Weten anderen je op je expertise te vinden? Een van de nuttige tips was bijvoorbeeld om deel te nemen in review-commissies die subsidieaanvragen of persoonlijke beurzen beoordelen.’

Bron van inspiratie

'Een volgende mooie stap voor mij is het verder opzetten van mijn onderzoekslijn en het leggen van  sterke verbindingen tussen onderzoek, onderwijs en praktijk. Samen met mijn mentoren bespreek ik de stappen die ik daarvoor moet zetten. Maar het gaat mij bij alles wat ik doe om het verbeteren van de kwaliteit van zorg voor kwetsbare ouderen in de eerste lijn. Daaraan werken, samen met anderen, dat geeft me energie. Mijn eigen opa en oma die nog zelfstandig thuis wonen, zijn een bron van inspiratie voor me. Ik gun dat anderen ook van harte.'

Leiderschapsprogramma

Er wordt veel te weinig kennis ontwikkeld, geïmplementeerd en toegepast in de verpleging en verzorging. Om de praktijk én de verplegingswetenschap te verbeteren, is leiderschap nodig. Daarom is met subsidie vanuit ZonMw het leiderschapsprogramma Leadership Mentoring in Nursing Research (LMNR) ontwikkeld, dat 12 gepromoveerde verpleegkundig onderzoekers ondersteunt in de verdere ontwikkeling van hun leiderschaps- en onderzoekscompetenties. In de digitale publicatie Verpleegkundig leiderschap stelt ZonMw iedere maand één van de verpleegkundig onderzoekers voor.

Bron: ZonMw

Meer informatie

Reageer

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.voorbeeld.nl] of [http://www.voorbeeld.nl]
Velden met een (*) zijn verplicht.

Deze website gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.

Meer weten...