Met praktijkgestuurd leren valt alles op zijn plaats

22 januari 2018

De ouderenzorg van morgen vergt andere beroepsvaardigheden en dus een nieuwe manier van opleiden. In het rap vergrijzende West-Brabant trekken docenten, leerlingen, zorginstellingen en ouderen al samen op. Ze doen dit in het experiment ‘Praktijkgestuurd leren vanuit een leefwereldbenadering’. BeterOud ging op 19 december naar De Zeven Schakels in Zevenbergen om hierover meer te horen. Ook Erik Gerritsen, secretaris-generaal van VWS, toog die dag naar Zevenbergen om zich te laten bijpraten over de laatste stand van zaken. ‘Jullie zijn de voorhoede, de kunst is om de rest mee te krijgen.’

praktijkgestuurd-leren-ouderen-experiment-beteroud

‘In totaal volgen 42 bol- en bbl-studenten Zorg & Welzijn van het Kellebeek College hun theorielessen in een van de twee woonzorgcentra van Surplus’, vertelt ROC-docent Jolanda Aarden in de bibliotheek van De Zeven Schakels. ‘Groepjes zijn klein, de ruimte voor persoonlijke aandacht is groot. Als studenten ergens tegenaan lopen of extra uitleg willen, neem ik dat meteen mee. Ze hoeven dus niet tot de volgende les te wachten. Ander groot voordeel is dat we letterlijk op de werkvloer zitten. Hier in de bibliotheek is bijvoorbeeld voor bewoners een activiteitentafel ingericht waarbij onze studenten hebben meegedacht en –geholpen. Laatst schoven twee bewoners aan om met studenten te praten over ‘eigen regie’. Praktischer kan niet.’

Samen leren is ideaal

Ook leerlingen zelf zijn enthousiast over het nieuwe leren. ‘De eerste twee maanden moest ik wennen aan de vrijheid die ik kreeg, maar sindsdien wil ik niets anders meer’, stelt Arinda Kreeft, vierdejaars bbl-student Verpleegkunde. ‘Je eigen tempo mogen bepalen, het samen en daardoor van elkaar leren, de rechtstreekse koppeling met de praktijk; ik vind dat ideaal. Na mijn stage in het ziekenhuis heb ik in de werkplaats mijn ervaringen met mijn groepsgenoten gedeeld. En zij die van hun stages met mij. Zo krijg je informatie over eventuele beroepsperspectieven meteen uit de eerste hand. Zelf wil ik het liefst de wijk in, vanwege de vrijheid.’

‘Groot voordeel is dat we letterlijk op de werkvloer zitten.’

Burgerlijk ongehoorzaam

Dat studenten het experiment omarmen is duidelijk. Maar hoe zit het met docenten? ‘Momenteel werken vijf docenten op onze opleiding volgens de nieuwe methode’, vertelt Jeannine de Jong, docent Verpleegkunde. ‘Ik vind het heerlijk om out of the box te denken, burgerlijk ongehoorzaam te zijn. Het voelt alsof ik samen met mijn studenten op pad ben. We ontmoeten elkaar bijna dagelijks, leren elkaar echt kennen. Het is intensief en vergt veel van mijn creativiteit, maar als oud-wijkverpleegkundige ben ik niet anders gewend. Hoe andere collega’s over onze aanpak denken? Laat ik het zo zeggen: ze staan niet in de rij zich bij ons aan te sluiten, omdat ze het lastig vinden om veilige kaders los te laten.’

Lerende gemeenschap is pure winst

Ook docent Joke Voermans snapt die interne tweestrijd wel. ‘Je weet dat studenten heel enthousiast zijn, maar tegelijkertijd geef je het vertrouwde niet zomaar op. Vraaggericht werken in het reguliere onderwijssysteem is trekken aan iets groters dan aan een dood paard. Met praktijkgestuurd leren valt alles op zijn plaats.’ Dat beaamt docent Henk van Tilborg, ook voorzitter van Kruisvereniging Noord-Brabant. ‘Als docent-nieuwe-stijl voel ik me een beetje een rebel. Ik vind het geweldig om de wijkzuster zoals we die van vroeger kennen, op te leiden en weer terug te brengen. Maar dan in een 2.0-jasje. Het mooie van het bij elkaar over de schutting kijken, is dat cliënten, mantelzorgers, vrijwilligers, professionals automatisch met de studenten meeleren. Samen vormen ze een lerende gemeenschap. Dat is pure winst.’

'Het mooie van het bij elkaar over de schutting kijken is dat cliënten, mantelzorgers, vrijwilligers en professionals automatisch met de studenten meeleren.’

Perfect leermoment

Maaike Goderie sprong als stagiair aan de docentenopleiding in het diepe bad dat praktijkgestuurd leren heet. Ook zij is enthousiast. ‘Tijdens mijn opleiding heb ik vooral didactische vaardigheden geleerd, nu kan ik mijn pedagogische kant ontwikkelen. Ook spijker ik mijn vakkennis bij, leer ik hoe ik heel snel moet schakelen. Laatst had ik urenlang een les voorbereid over een bepaald thema, maar de studenten gaven aan liever een praktijkcasus te behandelen. Weg voorbereiding, maar al improviserend maakten we er samen een hele mooie les van; een perfect leermoment.’

‘Het samen en daardoor van elkaar leren, de rechtstreekse koppeling met de praktijk; ik vind het ideaal.’

samenwerken-lokaal-praktijkgestuurd-leren

Speciale meeloopdagen

Het West-Brabantse experiment krijgt steeds meer bekendheid en wordt opgepikt door een brede groep (potentiële) verzorgenden-in-spe. ‘Scholieren van 15, 16 jaar, maar ook 30-plussers melden zich aan voor de speciale meeloopdagen en groepsassessments’, vertelt Christel Terwijn, adviseur Leren en Ontwikkelen bij Surplus. ‘Verder proberen we werkzoekenden met een grote afstand tot de arbeidsmarkt aan ons te binden, via het WelSlagen-instroomproject. En we zijn bezig met een plan om voor taalzwakke studenten een opleiding te creëren, waarin taal extra aandacht krijgt.’  

Verbindingen en creatieve oplossingen

Erik Gerritsen van VWS is onder de indruk van de inspirerende verhalen aan tafel. ‘Deze nieuwe manier van leren stelt hoge eisen aan studenten, docenten én de zorgorganisatie. Dat is wennen, maar uiteindelijk leuker. Al is het alleen vanwege het andere, meer nauwe onderlinge contact. Projecten als deze beginnen altijd met een voorhoede. Kunst is om de rest mee te krijgen. Dat kunnen ook mensen uit de praktijk zijn die één dag per week lesgeven. Is dat door wettelijke regels lastig of onmogelijk? Dan is het zoeken naar creatieve oplossingen, zoals lesgeven in de avonduren. Je moet het ijzer smeden als het heet is. En dat is nu. Gebruik die urgentie. Blijf verbindingen zoeken, kijk waar de positieve energie zit. Komen jullie er niet uit of hebben jullie nieuwe ideeën? Dan kom ik graag een keer terug. En anders kan ik altijd nog een balletje opgooien bij de minister.’

‘Deze nieuwe manier van leren stelt hoge eisen aan studenten, docenten én de zorgorganisatie.’

lokaal-leren-samenwerken-studenten

Meer informatie

Tekst: Pieter Matthijssen
Fotografie: Marcel Otterspeer

Reageer

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.voorbeeld.nl] of [http://www.voorbeeld.nl]
Velden met een (*) zijn verplicht.

Deze website gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.

Meer weten...