'Integrale samenwerking vraagt om integrale financiering'

18 oktober 2016

Een interview met huisarts Johan Winter en SamenOud-onderzoeker Ronald Uittenbroek

In het project SamenOud werken eerstelijnsorganisaties nauw samen om (kwetsbare) ouderen persoonsgerichter en daarmee beter te ondersteunen. Onderzoeker Ronald Uittenbroek en huisarts Johan Winter vertellen over hun ervaringen met de succesvolle integrale aanpak.

Eind 2010 zag een nieuw model voor samenhangende ouderenzorg in Groningen het levenslicht: SamenOud. Anno nu doen ongeveer 1500 senioren van 75 jaar en ouder in de gemeenten Stadskanaal, Veendam en Pekela mee aan het project. In Zuidoost-Drenthe, waar SamenOud sinds september 2014 draait, staat de teller op zo’n 1.375 deelnemers.

Ronald Uittenbroek            Johan Winter
Onderzoeker Ronald Uittenbroek en huisarts Johan Winter

Bittere noodzaak

Johan Winter, huisarts in Stadskanaal, meldde zich bijna meteen aan voor het project. 'Ik geloof heilig in de integrale samenwerking met thuiszorg en welzijn om ouderen zo lang en goed mogelijk te ondersteunen. Bovendien is het bittere noodzaak, willen we als huisartsen de toenemende zorgvraag het hoofd bieden. Eens per maand overleggen we met ons Ouderenzorgteam. Hierin zitten behalve ik ook een specialist ouderengeneeskunde, wijkverpleegkundige en ouderenadviseur. We bespreken lopende casussen, kijken waar extra inzet van thuiszorg of welzijn nodig is.'

Advanced Care Planning

Mede door SamenOud is zijn rol als huisarts veranderd, merkt Winter. 'Tot een paar jaar terug werkte ik vooral klachtgericht. Tegenwoordig praat ik vaker met mijn oudere patiënten, meer en meer op hun eigen initiatief. Geregeld gaat het over Advanced Care Planning, het samen nadenken over mogelijke scenario’s en wat dan te doen of te laten.'

‘Tegenwoordig praat ik vaker met mijn oudere patiënten’

Zwitserleven-gevoel

De ene oudere is de andere niet, dus zijn deelnemers aan SamenOud onderverdeeld in de groepen complexe zorgbehoeften, kwetsbaar en robuust, legt onderzoeker Ronald Uittenbroek uit. 'De ouderen met complexe zorgbehoeften zijn ondanks al hun ongemakken eigenlijk redelijk stabiel. Hier valt door een betere organisatie van zorg soms zelfs nog wat gezondheidswinst te halen. Kwetsbare ouderen vertonen een grilliger patroon, zijn geneigd af te glijden richting complexe groep. Robuuste ouderen zijn de mensen met het Zwitserleven-gevoel: fit, vitaal en sociaal zeer actief. Maar dat kan zomaar veranderen. Voordeel van onze populatie-aanpak is dat we ook ouderen volgen die fysiek weinig tot niets mankeren, maar bijvoorbeeld wel emotioneel of sociaal kwetsbaar zijn.'

Gouden initiatief

SamenOud wordt goed ontvangen. Staatssecretaris Van Rijn liet zich al lovend uit over het 'gouden' initiatief en eind september speelde het project een hoofdrol in RTL4-programma ‘Mij een Zorg’. Dat verbaast Uittenbroek niet: 'De kwaliteit van zorg is door SamenOud de afgelopen jaren toegenomen. Deelnemende ouderen ervaren de persoonsgerichte, geïntegreerde aanpak als positief. Ze geven zelf aan wat hun problemen zijn en worden actief betrokken bij besluitvorming om al dan niet zelf tot oplossingen te komen. Uit interviews blijkt dat mensen meer vertrouwen hebben in zichzelf en de zorg en begeleiding die ze krijgen. Ook kunnen ze beter omgaan met de gevolgen van het ouder worden. De gezondheidsuitkomsten laten tot op heden niet het gewenste resultaat zien. Ouderdom komt nu eenmaal met gebreken. Daar is het misschien ook om te doen.'

Langer zelfredzaam

Ook Johan Winter hoort in zijn praktijk en aan de overlegtafel positieve geluiden over de toegenomen kwaliteit van zorg. 'Ouderen worden niet gezonder, net als dat de zorg voor ouderen niet echt duurder of goedkoper is geworden. Wel ervaren mensen meer persoonlijk welbevinden. Ze zijn langer zelfredzaam en daardoor tevredener met zichzelf en hun situatie.'

‘Mensen ervaren meer persoonlijk welbevinden, zijn langer zelfredzaam’

Structurele financiële basis

Wat daarvan precies het voordeel is, blijft lastig in geld uit te drukken. Winter: 'SamenOud laat zien dat er veel winst is te halen als schotten in de eerste lijn wegvallen. Concrete cijfers over wat onze inspanningen financieel opleveren, zijn er nog niet. Het mooiste zou zijn als de rijksoverheid en liefst ook de verzekeraars samen zorgen voor een structurele financiële basis. Al moeten we als huisartsen ook de hand in eigen boezem steken. Nogal wat collega’s gaan niet verder dan het behandelen van klachten. Wat prima is, maar nog fijner is het als ze vooruitdenken en ook meedoen bij het opzetten van integrale ouderenzorg.'

Uitkomstgerichte bekostiging

Uittenbroek knikt instemmend: 'Waar schotten in de uitvoering smelten als sneeuw voor de zon, blijven de financieringsschotten snoeihard staan. Het macrobeleid dendert dan overal dwars doorheen. Daarvoor moeten we ook kijken naar effecten op de lange termijn, bijvoorbeeld door stappen te zetten richting uitkomstgerichte- of populatiebekostiging.'

Verwachtingen managen

Door zijn nauwe betrokkenheid bij het thema is Uittenbroek een kritisch volger van ontwikkelingen op het gebied van ouderenzorg. Hoe hoopt hij zélf (beter) oud te worden? 'Voor mijn gevoel ligt de nadruk te vaak op de nadelen van het ouder worden. Dat is jammer. Oud worden kan ook fijn zijn, zonder steeds te focussen op gezondheid. Ik hoop zelf dat ik mijn verwachtingen goed kan managen naarmate ik ouder word en eventuele bijbehorende gevolgen kan relativeren. Wat het beter oud worden betreft hoop en verwacht ik straks te profiteren van de medisch-technologische mogelijkheden en digitale ontwikkelingen. Die maken het leven een stuk gemakkelijker.'

‘Oud worden kan ook fijn zijn, zonder steeds te focussen op gezondheid’

Glas is halfvol

Johan Winter denkt bij het op een goede manier (beter) oud worden aan de filosofie van Machteld Huber van het Institute for Positive Health. 'Zij definieert gezondheid als het vermogen om je als mens aan te passen aan je beperkingen. Dat bepaalt of je ziek bent of gezond. Iedereen krijgt vroeg of later te maken met beperkingen. De kunst is om die te accepteren en zo mogelijk aanpassingen te doen. Met hulp van anderen en vooral met hulp van jezelf, vanuit het idee dat het glas halfvol is. Op die manier probeer ik ook met mijn eigen beperkingen om te gaan.'

Verder lezen

Reageer

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.voorbeeld.nl] of [http://www.voorbeeld.nl]
Velden met een (*) zijn verplicht.

Deze website gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.

Meer weten...