Inspirerende initiatieven voor zorg van ziekenhuis naar huis

08 oktober 2018

Als een cliënt vanuit het ziekenhuis weer naar huis gaat is vaak thuis nog zorg nodig. De mantelzorger speelt hierin een grote rol. Maar wat als de mantelzorger zich niet voldoende competent voelt om deze zorg te leveren? Of wat als er geen netwerk is die de zorg op zich kan nemen? Op 13 september 2018 kwamen (wijk)verpleegkundigen, beleidsmedewerkers, ouderenvertegenwoordigers, vrijwilligers, POH-ers en verzorgenden samen om kennis te delen over zorg voor kwetsbare ouderen. Twee innovatieve initiatieven die ondersteuning bieden in de overgang van het ziekenhuis naar huis stonden centraal: Samen Beter Thuis en Vervoer&MEER.

Samen Beter Thuis transmurale zorg

Samen Beter Thuis: informatie voor mantelzorgers

Samen Beter Thuis is opgericht door Marian Fonville. Het startte met vragen vanuit haar dagelijkse praktijk als geriatrisch fysiotherapeut. Mensen wonen langer thuis en worden sneller ontslagen uit het ziekenhuis. Als zij thuis komen is er niet altijd zorg beschikbaar. Veel zorg komt op hun eigen schouders of op de schouders van mantelzorgers te liggen. Zij zijn veelal onvoorbereid op zorgtaken. Ze willen wel, maar weten niet hoe.

Informatie op maat voor mantelzorgers

Als men op zoek gaat naar informatie, is dit moeilijk te vinden. Ook is vaak niet duidelijk of de informatie van goede kwaliteit is. Tenslotte is het huidige aanbod aan kennis met name gericht op professionals en niet op de oudere zelf of mantelzorgers. In de toekomst zal dit probleem, bijvoorbeeld door personeelstekort, waarschijnlijk alleen maar groter worden. Marian besloot om workshops te organiseren om mantelzorgers meer praktische vaardigheden te leren. Deze workshops werden matig bezocht omdat mantelzorgers het te druk hebben o.a. met hun zorgtaken.

Video-instructies ondersteunen bij zorgtaken

Vervolgens besloot de dat ze mensen beter kon helpen met instructievideo’s die helder en stapsgewijs uitleg geven. Het belang van goede voorlichting en instructies is groot, maar wel ondersteund met de juiste hulpmiddelen. Zo kunnen mantelzorgers en zelfzorgers op een zelf gekozen tijdstip en op maat kennis opdoen.

150 instructievideo's voor zorghandelingen

Op Samen Beter Thuis zijn nu zo’n 150 instructievideo’s te zien. Deze video’s helpen mensen zelf, of hun mantelzorgers in hun zorg. Alle video’s hebben een grote focus op praktische handelingen. De video’s zijn gericht op de thema’s: problemen met verplaatsen en problemen met zorg. Voorbeelden van video’s zijn: helpen met douchen, helpen bij incontinentieproblemen, lopen met hulpmiddelen of een rolstoel duwen. Naast het maken van eigen video’s is Marian een Youtube kanaal gestart. Marian sinds kort ook bezig om online cursusvideo’s te maken, waarmee je kennis kunt verdiepen en op een interactieve manier kunt testen.

Een paar praktische tips:

  • Bij de instructievideo’s zijn bladwijzers aanwezig, zo kun je direct naar het onderdeel waar je naar op zoek bent.
  •  Je kunt je cliënt en naasten wijzen op de website. Je kunt ook bepaalde vragen beantwoorden door de video te laten zien.
  •  Is een bepaalde video geschikt voor de cliënt? Zet de video dan als snelkoppeling op het bureaublad van telefoon/tablet/laptop/computer. Zo kan diegene de video snel terugvinden.
  • Ook ziekenhuizen of huisartspraktijken kunnen verwijzen naar de video’s op hun website.

Het juist uitvoeren van praktische handelingen kan een enorme invloed hebben op de zelfredzaamheid van oudere. Maar ook op het herwinnen of behouden van mobiliteit en zelfstandigheid. Marian: 'Door zelfstandig thuis te trainen is vaak toch nog meer mogelijk dan in eerste instantie leek. Het is balans zoeken tussen 'het beste eruit halen' en “leren leven met beperkingen.' een vraag die in de zaal naar voren komt: 'Zouden ziekenhuizen in een eerder stadium in de keten aandacht kunnen besteden aan dit initiatief?'

Wat als er geen netwerk is?

Waar bij Marians initiatief juist het netwerk centraal staat,, speelt het Rode Kruis in op de situaties waar juist geen netwerk aanwezig is. Wouter Bijlsma (Rode Kruis Rotterdam) vertelt over Vervoer & MEER, een initiatief dat uit nood is geboren. ‘We springen in een gat’. De directe aanleiding was de griepepidemie in 2017. Door grote drukte in het ziekenhuis bleven veel ouderen, die eigenlijk naar huis mochten, toch in het ziekenhuis liggen. Dit leidde tot opnamestops en zelfs sluitingen van de SEH.

De reden? Er was geen vervoer. Vaak was in dit geval ook geen netwerk aanwezig. Dat kon anders, vond Wouter. Bij het Rode Kruis hebben ze vele vrijwilligers én een bus. Zo werd het initiatief geboren.

Hulp door vrijwilligers

Wat kan een vrijwilliger in het ziekenhuis doen? Low care (dus niet-medische) zorgtaken zijn prima in te vullen door vrijwilligers, vonden zij. Zo konden ze ondersteuning bieden, daar waar het echt nodig is. Een van de ideeën was het vervoeren van cliënten naar huis. Maar dat niet alleen. De vrijwilligers zorgen ook voor een stukje nazorg. De vervolghulp is vaak niet geregeld vanuit de SEH. Mensen gaan na hun opname naar huis met een taxi of ambulance en worden bij de voordeur afgezet. Het Rode Kruis doet dat niet, zij gaan juist mee naar binnen.

Praktische veiligheid- en zelfredzaamheidscheck

De hulp die zij bieden is erg praktisch. Zo zorgen ze bijvoorbeeld voor een veiligheidscheck: is er geen valgevaar, bijvoorbeeld in de vorm van losliggende kleedjes? Daarnaast doen ze een zelfredzaamheidscheck: ze kijken of de situatie van de cliënt is veranderd na de opname: zit iemand in een rolstoel en kan hij nu niet meer bij de pot pindakaas? Ze kijken samen wat de persoon nodig heeft om zichzelf te redden totdat er weer hulp komt.

Ook zorgen ze voor een lijst met telefoonnummers, die de cliënt kan bellen in geval van nood. Juist die focus op het sociale aspect maakt dit initiatief bijzonder. De ouderen in de zaal bevestigen dit: juist de focus op de sociale kant is belangrijk als je thuis komt. Wouter geeft aan: 'Nu geven we de extra dienst voor mensen thuis, maar we merken dat het ook voor mensen die naar een verzorgingshuis gaan waardevol is om hen naar de keukentafel te begeleiden. In verzorgingshuizen is vaak geen extra personeel aanwezig om iemand goed op te vangen.'

Meer zicht op zorgmijders

Het Rode Kruis werkt samen met Laurens, een thuiszorgorganisatie in Rotterdam en omgeving. Als een vrijwilliger van het Rode Kruis iemand naar huis brengt maakt hij ook een inschatting: kan de persoon het zelf aan? Zo niet, dan schakelt hij hulp in bij de wijkverpleegkundige. Zij kijken of zij iets kunnen betekenen voor deze persoon.

Tanja Schaftenaar en Marjolein Zilverentant (wijkverpleegkundigen bij Laurens) zijn eveneens lovend over dit initiatief: door deze extra dienst komen zorgmijders en mensen met een klein sociaal netwerk sneller in beeld. Zij zijn via deze weg begeleid naar de juiste zorg. In alle gevallen kun je iets betekenen.

transmurale-zorg-bijeenkomst-2018

Conclusie: Toegevoegde waarde duidelijk, financiering nog niet

Een initiatief zoals Vervoer&MEER biedt veel voordelen: 

  • Personen die nu worden geholpen, zijn vaak niet in beeld. Depressie en angst zijn vaak signalen van onderliggende problemen. Het ziekenhuis is gefocust op medisch handelen, sociale problemen thuis komen niet uit de screeningslijsten naar boven
  • Met gezond verstand kom je ver: vrijwilligers maken in vrijwel alle gevallen de goede inschatting wanneer extra zorg nodig is.
  • We vullen een gat: als er eigen vervoer, een taxi of rolstoelbus beschikbaar is, dan worden die ingezet. Maar zijn die er niet? Dan springt het Rode Kruis bij.

Beide initiatieven maken indruk. Zowel Marian, als het Rode Kruis vervullen een behoefte. Het is alleen onduidelijk van wie het probleem nu is. Het is lastig om van projectsubsidies naar reguliere financiering te komen omdat deze oplossingen juist tussen de schotten zitten. Het Rode Kruis en Samen Beter Thuis zijn beide nog op zoek naar vervolgfinanciering.

Meer lezen:

Deze website gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.

Meer weten...