Toon zoekbalkToon menu

'Dát nooit meer…' De gevolgen van Covid-19 op kunst en cultuur voor jong en oud

Elly Bal (83) en Nelly Patist (23) leiden een leven vol kunst en cultuur. Tot Covid-19 in het voorjaar van 2020 roet in het eten gooit. Het culturele leven gaat op slot en Elly en Nelly moeten op zoek naar alternatieven. Hoe hebben ze dat aangepakt?
‘Ik ben een groot liefhebber van muziek en vooral van opera,’ vertelt Elly Bal. ‘Mijn man en ik gingen voor de pandemie regelmatig naar concerten van het Rotterdams Filharmonisch orkest en Sinfonia Rotterdam. We bezochten het theater, filmhuizen en soms een musical. Daarnaast gingen we regelmatig met de kleinkinderen naar een museum.’
 
Ook Nelly Patist is cultureel actief. ‘Momenteel ben ik mijn opleiding Docent Theater aan het afronden aan de University of the Arts in Arnhem (ArtEZ). Ook ontwikkel ik me in het filmvak. Voor corona ging ik regelmatig de stad in om te dansen in clubs. Ik ging naar muziekoptredens, theatervoorstellingen, de bioscoop en festivals. Ik hou ervan om naar muziek te luisteren, te tekenen en te schilderen. Ik was dus nogal actief.’

En toen brak Covid-19 uit …

‘Alles was ineens over,’ zegt Elly. ‘We konden nergens meer heen. Eigenlijk was er alleen de televisie nog. We hebben een paar online voorstellingen gezien van het Filharmonisch orkest, maar dat is het toch niet echt. Wel heb ik vaker naar CD’s geluisterd.’ 
 
‘Ik ging juist series en films kijken,’ zegt Nelly. ‘Netflix was mijn grootste vriend. Keek jij niet vaker tv?’ 
 
‘Nee. We keken, net als altijd, het Journaal om acht uur. Als er daarna niets interessants was, gingen we lezen. Ook net als altijd.’ 
 
Nelly’s leven veranderde ingrijpender. ‘Tijdens corona werd het stil. Alle lessen waren online. Ik zat veel alleen op mijn kamer. In het begin vond ik de stilte stiekem niet erg. Pas later werd het moeilijk. Ik kreeg meer behoefte aan kunst en cultuur en ik maakte me zorgen over de theaterwereld. Toch is het me gelukt om binnenshuis aan kunst en cultuur te doen. Ik heb getekend en veel series en films gekeken. Ik zag mijn woonkamer als theater. Ik heb decors gebouwd om in te repeteren en ik heb video’s gemaakt. Ik moest een andere vorm vinden voor mijn studie en dat is goed gelukt.’

En nu? Nu het cultureel leven weer op gang komt?

‘Mijn man en ik komen nog steeds de deur niet uit,’ zegt Elly. ‘We moeten de draad weer oppakken, anders leven we binnenkort als negentigjarigen. Je raakt een beetje afgestompt.’
 
Voor Nelly is dat anders. ‘Ik heb tijdens corona, toen de maatregelen versoepelden, ontdekt hoe fijn het is om bij mensen op bezoek te gaan. Samen naar muziek luisteren, een film kijken, praten. Daarnaast heeft corona mij het belang van kunst en cultuur nog meer laten inzien. Het wordt ondergewaardeerd. Het is toch verdrietig dat vliegtuigen mochten vliegen, maar dat theaters dicht moesten, terwijl je daar beter afstand kunt houden. De politiek geeft geen prioriteit aan kunst en cultuur, terwijl er zoveel behoefte aan is.’

Opgevoed met kunst en cultuur ..

‘Ik ben grootgebracht met kunst,’ zegt Elly. ‘We hadden thuis een platenspeler en we luisterden naar de radio. Klassieke muziek en Franse chansons. Ik ging naar musea en ik had een abonnement op jeugdconcerten. Ik geniet daar zo van. Als ik op de bank zit en naar een concert van Mozart luister, kom ik tot mezelf.’
 
‘Mijn oma nam me mee naar musicals,’ zegt Nelly. ‘En met mijn ouders bezocht ik concerten en festivals. Maar het theater heb ik zelf moeten ontdekken, ook dat je daar je beroep van kunt maken. Al op de basisschool hield ik ervan om met vriendinnen toneelstukken te maken en liedjes te schrijven. In de pauze traden we op voor de klas. Daar had ik behoefte aan. Mijn vader nam me mee naar de Kinderparade. Daar zag ik dat mensen hun emoties uiten met muziek, poppentheater of grappige teksten. Het bracht me in een andere wereld. Die ervaring heeft me geholpen bij de keuze om docent theater te worden.’

Kunst en cultuur op leeftijd

‘Vanwege mijn leeftijd heb ik al best wat opgegeven. Skiën, wandelen, onze zeilboot. Maar op het gebied van kunst en cultuur kan ik nog alles.’
 
‘Ik ben jong en heb nog veel energie,’ zegt Nelly. ‘Maar in het theater staan is heel fysiek. Dat wordt misschien lastig als ik ouder word. Dan ga ik meer tekenen en schilderen, denk ik. Aan de andere kant hoop ik dat ik ook nog voorstellingen maak. Als dat niet meer kan …  dat is een confronterende gedachte.’

Dát nooit meer … de lessen van corona

‘Online ontmoetingen kunnen efficiënt zijn,’ zegt Elly, ‘maar elkaar echt ontmoeten … dat betekent alles.’

‘Voor corona leefden we in een prestatiesamenleving,’ vindt Nelly. ‘Altijd achter de tijd aan rennen. Ik moest zoveel van mezelf. Aan mijn carrière werken, me ontwikkelen, genieten van m’n studententijd, werken. Dat geeft druk. Ik geniet nu van de rust en ik leef in het hier en nu. Dat hoop ik vast te houden.’

Tips

‘Ga naar een museum,’ zegt Elly. ‘Zo doe je nieuwe ontdekkingen. Vroeger vond ik viool een geweldig instrument. Nu houd ik van hobo en fluit. En luister naar klassieke muziek. Dat moet je leren, maar de schouwburgen zitten vol grijze hoofden. Er is weinig jeugd. Soms nemen oma’s hun kleinkinderen mee. Dan wordt er iets doorgegeven.’
 
‘Ik heb ook een tip voor de overheid. Faciliteer de afstand naar kunst en cultuur voor ouderen. Dat is vaak een probleem. Het openbaar vervoer is duur en mensen weten niet altijd hoe het werkt. Zorg voor begeleiders die je naar het theater brengen, een drankje voor je regelen, je jas ophangen en je weer thuisbrengen. Dat helpt. Dan zijn voorstellingen echt voor iedereen.’  
 
‘Mijn tip aan ouderen is: blijf ontdekken,’ zegt Nelly. ‘Luister naar nieuwe muziek, een andere radiozender en bekijk nieuwe films. Blijven ontdekken heeft mij er doorheen gesleept.’
Tekst: Jolanda Horsten

Reageer op deze pagina

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.beteroud.nl]





Cookies op de website van Beter Oud

Beter Oud gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer