Evaluatie en resultaten SamenOud

De voorlopige resultaten van 12 maanden SamenOud (d.d. februari 2015) laten zien voor het grootste deel een bevestiging zien van de verwachtingen.

Resultaten

Meer welbevinden
Ouderen ervaren na één jaar SamenOud minder gezondheidsproblemen. Ook beleven ze deze problemen als minder ernstig. Dit ondanks dat de gezondheidstoestand van deze ouderen vergelijkbaar blijft met die van ouderen die de gebruikelijke zorg krijgen. Blijkbaar hebben ouderen door de begeleiding van de Ouderenzorg Teams minder last van de gevolgen van het ouder worden. Uit interviews met ouderen bleek al eerder dat hun welbevinden door SamenOud was toegenomen. Ouderen vertelden dat zij door de begeleiding van de Ouderenzorg Teams een gevoel van geborgenheid en veiligheid en meer eigen regie over hun leven ervoeren. Ook de SamenOud-dagen en andere activiteiten ondersteunden ouderen bij het blijven voeren van de eigen regie. SamenOud ondersteunt ouderen in het vertrouwen (langer) thuis te kunnen blijven wonen.

Meer kwaliteit van zorg en begeleiding
SamenOud heeft een duidelijk effect op de ervaren kwaliteit van zorg. Het experimentele onderzoek toonde aan dat ouderen in de 'SamenOud-groep' de kwaliteit van zorg als beter ervoeren vergeleken met de groep ouderen die de gebruikelijke zorg kregen. Dit was het geval voor de SamenOud-groep als geheel, maar vooral voor de ouderen met het profiel Kwetsbaar. Al eerder bleek uit interviews met de SamenOud-casemanagers dat zij door het langdurige contact met de ouderen beter in staat waren aan te sluiten bij de behoeften van de oudere en gezondheidsproblemen beter konden voorkomen.

Kosten blijven gelijk
De onderzoekers keken ook naar het effect van SamenOud op het zorggebruik en de kosten. De verwachting was dat SamenOud kosten zou besparen. Dat bleek (nog) niet het geval. De toename in de totale kosten voor de zorgverzekering, zorgkantoor en gemeente (Wmo) in de SamenOud-groep is na één jaar SamenOud gelijk aan de toename in de groep die de gebruikelijke zorg ontvangt. Hierbij hield het experimentele onderzoek rekening met de kosten voor SamenOud. Waarschijnlijk is een jaar te kort om een effect op de kosten aan te tonen. Wel is er al sprake van doelmatige zorg: meer kwaliteit voor dezelfde kosten.

Doel

Het doel van het onderzoek is de effecten te onderzoeken zijn van het nieuwe zorgmodel SamenOud op:

  • de complexiteit van de zorgbehoeften, de kwetsbaarheid en het welbevinden van de oudere;
  • de zelfredzaamheid van de oudere;
  • de kwaliteit van zorg;
  • het zorggebruik en de kosten van de gezondheidszorg.

Methode

Er worden meerdere methoden van onderzoek toegepast:

  • Experimenteel onderzoek
    De centrale onderzoeksvraag wordt beantwoord met een gestratificeerde randomized controlled trial met gebalanceerde toewijzing. De resultaten van twee groepen ouderen worden met elkaar vergeleken. Deelnemers zijn willekeurig ingedeeld in een groep die de nieuwe vorm van zorg (SamenOud) ontving of in een groep die de gebruikelijke zorg kreeg. In dit onderzoek wordt getoetst of SamenOud-zorg en -begeleiding beter is ten opzichte van de huidige vorm van zorg.
  • Kwalitatief onderzoek onder ouderen
    De onderzoeekrs interviewden een aantal ouderen die zorg en begeleiding van de Ouderenzorg Teams krijgen.
  • Kwalitatief onderzoek onder casemanagers
    Alle SamenOud-casemanagers uit Zuidoost Groningen zijn geïnterviewd en hen is gevraagd welk effect SamenOud heeft op hun werk en kwaliteit van zorg.
  • Vragenlijstonderzoek onder leden van de Ouderenzorg Teams
    De kwaliteit van geïntegreerde zorg en begeleiding door de Ouderenzorg Teams wordt gemeten met vragenlijsten bij de start van SamenOud en na 12 maanden.
  • Dossieranalyse
    Dossiergegevens van ouderen met de profielen Kwetsbaar en Complexe zorgbehoeften die SamenOud-zorg en -begeleiding ontvingen worden geanalyseerd. Zo worden de anamnesegegevens en de doelen gesteld in het zorgleefplan geëvalueerd.
  • Evaluatie van het Zelfmanagementsupport- en preventieprogramma
    Ouderen die onderdelen van het Zelfmanagementsupport en preventieprogramma gevolgd
    hebben, zoals de SamenOud-dagen en -activiteiten, hebben evaluatieformulieren ingevuld. Daarmee werd de inhoud en organisatie van de activiteit geëvalueerd.
  • Business case SamenOud
    De business case (pdf) geeft een betrouwbare indicatie van de effecten van SamenOud op de kosten van zorggebruik. De business case is vastgesteld door Menzis.

Setting

SamenOud werd als transitie-experiment van het Nationaal Programma Ouderenzorg uitgevoerd vanaf 1 januari 2012 in Zuidoost-Groningen in de gemeenten Stadskanaal, Veendam en Pekela en is nu in de fase van borging en inbedding. Sinds september 2014 wordt SamenOud als implementatieproject gerealiseerd in Zuidoost Drenthe in de gemeente Emmen.

Deelnemers

Ruim 1400 ouderen in Zuidoost-Groningen en bijna 1400 ouderen in Zuidoost-Drenthe doen mee aan SamenOud. Deze ouderen wonen thuis of in een verzorgingshuis en zijn ingeschreven bij één van de huisartsen die deelnemen aan SamenOud.

Interventie

De onderzoekers delen na inclusie de ouderen ingedeeld in 3 profielen op basis van hun complexiteit van zorgbehoeften en mate van kwetsbaarheid. Zij meten dit met twee vragenlijsten:

  • Complexiteit van zorgbehoeften
    Gemeten met de INTERMED for the elderly self-assessment (INTERMED-E-SA).
  • Kwetsbaarheid
    Gemeten met de Groningen Frailty Indicator (GFI). 

De SamenOud-profielen zijn:

  • Complexe zorgbehoeften
    Ouderen met een INTERMED-E-SA-score van 16 of hoger kwamen in aanmerking voor intensieve begeleiding door de wijkverpleegkundige.
  • Kwetsbaar
    Ouderen met een INTERMED-E-SA-score onder de 16, maar met GFI-score van 5 of hoger kwamen in aanmerking voor individuele begeleiding door de ouderenadviseur.
  • Robuust
    Ouderen met een INTERMED-E-SA-score onder 16 en een GFI-score onder de 5 kregen het Zelfmanagementsupport en preventieprogramma aangeboden dat gericht is op het (blijven) voeren van de eigen regie en zolang als mogelijk gezond en zelfredzaam blijven.

Belangrijkste uitkomstmaten effectiviteit

Alle ouderen zijn een jaar lang gevolgd. Bij aanvang kregen ze een vragenlijst en na 12 maanden nog een keer. Gedurende het jaar is geregistreerd wie welke vorm(en) van ondersteuning heeft ontvangen, wat de duur was van de ondersteuning en wat dat heeft opgeleverd. Kon de oudere zonder of met minder ondersteuning verder? Hoeveel ouderen hadden blijvend intensieve ondersteuning nodig om te voorkomen dat zij naar het verpleeghuis moesten verhuizen? En wat is het resultaat van preventieve groepsinterventies? De onderzoekers bekijken de volgende uitkomstmaten:

  • Complexiteit van zorgbehoeften
  • Kwetsbaarheid
  • Welbevinden
  • Gezondheidstoestand
  • Zelfmanagementvermogen
  • Zelfmanagementkennis en -gedrag
  • Activiteiten van het dagelijks leven
  • Kwaliteit van leven
  • Kwaliteit van zorg
  • Kosteneffectiviteit

Belangrijkste onderwerpen procesevaluatie

Er zijn jaarlijkse evaluaties gehouden met de (groep) casemanagers en (individuele) gesprekken met de SamenOud-artsen. Hoofdlijn daarbij was: ‘Wat ging goed en wat kan beter?’, zowel in het algemeen als per onderwerp:

  • Functioneren Ouderenzorg Team;
  • Preventief en proactief werken;
  • Training/terugkomdagen;
  • Ondersteuning/begeleiding projectleiding;
  • Vooruitblik naar de toekomst.

Belangrijke publicaties

Reageer

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.voorbeeld.nl] of [http://www.voorbeeld.nl]
Velden met een (*) zijn verplicht.

Deze website gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten