Hoe pak je vroegsignalering aan?

Sommige ouderen blijven tot op hoge leeftijd fit en vitaal, andere krijgen te maken met beperkingen: lichamelijk, geestelijk, sociaal en vaak een mix daarvan. Dankzij passende activiteiten en maatregelen op het gebied van wonen, zorg en welzijn, kunnen ze vaak toch nog lang zelfstandig blijven wonen. Dan is het wel zaak die beginnende beperkingen tijdig te signaleren.

Oplettende sleutelfiguren

Oplettende sleutelfiguren in de wijk spelen daarbij een doorslaggevende rol: van huismeester tot wijkverpleegkundige, van sociaal wijkteam tot vrijwilliger, van huisarts tot ouderenadviseur. Als je signaleert welke ouderen potentieel kwetsbaar zijn, kun je samen met deze oudere, zijn netwerk, mantelzorgers, vrijwilligersinitiatieven en eventueel betrokken professionals zoeken naar ondersteuning die erger kan voorkomen.

Essentieel is dat je daarbij goed kijkt naar wat de oudere zelf wil, dat de ondersteuning is gericht op de wensen en behoeften van de oudere zelf en dat niet alleen gekeken wordt naar wat niet meer kan, maar vooral naar wat de oudere nog wél wil en kan. Dat alles blijkt onder meer uit een onderzoek van het RIVM (pdf).

Screeningsinstrumenten om kwetsbaarheid te meten

Met screeningsinstrumenten kun je de kwetsbaarheid van ouderen vaststellen en benader je ouderen op een systematische manier, bijvoorbeeld met gegevens uit een Huisarts Informatie Systeem. Een prima methode om kwetsbare ouderen te selecteren, ook als ze zorg mijden. Heb je die selectie gemaakt, dan gebruik je assessmentsinstrumenten om te zien met welke (beginnende) beperkingen een oudere te maken heeft.

In projecten als SamenOud krijgen ouderen van 75+ jaarlijks een vragenlijst. De meest kwetsbaren onder hen krijgen vervolgens een huisbezoek.

Ook zijn er in diverse gemeenten projecten voor preventief huisbezoek, waarbij vrijwilligers of professionals proactief in contact komen met ouderen. Maar het initiatief kan uiteraard juist ook bij de oudere zelf liggen. Er is ook een vragenlijst voor ouderen die na willen denken over het ouder worden. ‘Wat komt er op mij af bij het ouder worden?’ ‘Wat vind ik belangrijk?’ ‘Wat wil ik aanpakken.’ www.alsikouderword.nu

Wat vinden ouderen zelf? Die zijn vaak blij dat er aandacht is voor hun dagelijks leven, welzijn en gezondheid. Zo kunnen ze zo lang mogelijk zelfstandig blijven en meedoen aan de samenleving.

Instrumenten

ISCOPE

Integrated Systematic Care for Older People.
Download de vragenlijst.

  • Doelgroep: huisarts, praktijkondersteuner.
  • Voor wie: (kwetsbare) ouderen van 75-plus met complexe problematiek op lichamelijk, functioneel, psychisch en/of sociaal gebied.
  • Wat is het: vragenlijst met 26 vragen, opgedeeld in 4 domeinen van gezondheid: dagelijks functioneren, gezondheid en ziekte, psychologisch domein, sociaal domein.
  • Onderdeel van vroegsignaleringsproject: ISCOPE, Functionele Training Ouderen voor meer zelfredzaamheid en EPISODE.
  • Type instrument: ISCOPE is een screeningsinstrument.

U-Prim

Vraag U-Prim software op bij het NUZO.

  • Doelgroep: huisarts, praktijkverpleegkundige ouderenzorg
  • Voor wie: ouderen van 60-plus
  • Wat is het: applicatie, beschikbaar voor huisartsenpraktijken.
  • Onderdeel van vroegsignaleringsproject: Om U
  • Type instrument: U-Prim is een screeningsinstrument.

U-PRIM is een softwareprogramma dat de huisarts installeert op het huisartsinformatiesysteem (HIS). Het programma maakt op basis van ICPC-codes in het HIS elk kwartaal een overzicht van mogelijk kwetsbare ouderen van 60 jaar of ouder.

ISAR-PC

Identification of Seniors at Risk Primary Care.
Download ISAR vragenlijst (pdf).

  • Doelgroep: huisarts, verpleegkundige
  • Voor wie: thuiswonende ouderen van 70-plus
  • Wat is het: korte vragenlijst die het risico kan bepalen op functieverlies in de komende 12 maanden.
  • Onderdeel van vroegsignaleringsproject: Functiebehoud in transitie
  • Type instrument: ISAR-PC is een screeningsinstrument.

[G]OUD

Gezond oud in Limburg
Download de basisvragenlijst.
Download de verdiepingsvragenlijst.

  • Doelgroep: huisarts, praktijkondersteuner, verpleegkundige
  • Voor wie: zelfstandig wonende 75-plussers in een (mogelijk) kwetsbare positie
  • Wat is het: Een basis- en een verdiepingsvragenlijst gaan in op problemen op het gebied van lichamelijk, psychisch en sociaal functioneren, leefstijl en medicatiegebruik.
  • Onderdeel van vroegsignaleringsproject: [G]OUD: huisbezoeken na vroegsignalering
  • Type instrument: [G]OUD combineert screening met een assessment.

Met [G]OUD sporen huisartsen zelfstandig wonende en kwetsbare 75-plussers sneller op. [G]OUD biedt geïntegreerde zorg waarbij de huisarts de regie heeft en de praktijkondersteuner of wijkverpleegkundige coördineert.

GFI

Groningen Frailty Indicator (GFI)
Download GFI (pdf).

  • Doelgroep: huisarts
  • Voor wie: kwetsbare ouderen van 75-plus die zelfstandig wonen
  • Wat is het: een eenvoudige vragenlijst met 15 vragen die fysieke, cognitieve, sociale en psychologische kwetsbaarheid meet.
  • Onderdeel van vroegsignaleringsproject: Walcheren Integrale Zorgmodel, Zorg uit voorzorg
  • Type instrument: GFI is een screeningsinstrument.

De GFI heeft goede voorspellende eigenschappen en is zeer bruikbaar in de praktijk. Lees ook over een vergelijkbaar instrument: de Tilburg Frailty Indicator (TFI).

Easycare-TOS

Easycare Tweetraps Ouderen Screening
Download het instrument

Easycare-TOS is een simpele en betrouwbare methode om kwetsbaarheid onder ouderen goed en snel in kaart te brengen. Doordat professionals optimaal gebruik maken van de kennis die ze al hebben over hun patiënten kost de methode minder tijd en draagt het bij aan samenhangende, integrale zorgverlening, samen met de oudere.

Prisma-7

Download Prisma-7 vragenlijst (pdf)

  • Doelgroep: huisarts
  • Voor wie: ouderen
  • Wat is het: een korte vragenlijst met 7 vragen.
  • Onderdeel van vroegsignaleringsproject: Geriatrisch Zorgmodel
  • Type instrument: Prisma-7 is een screeningsinstrument.

Prisma-7 spoort kwetsbare ouderen op, bijvoorbeeld in een huisartsenpraktijk.

TFI

Tilburg Frailty Indicator
Download TFI instrument

  • Doelgroep: huisarts, wijkverpleegkundige
  • Voor wie: ouderen van 75-plus
  • Wat is het: 2 vragenlijsten. De eerste bevat 10 vragen over factoren die kwetsbaarheid kunnen beïnvloeden, denk aan leeftijd of de aanwezigheid van aandoeningen. De 15 vragen van de tweede lijst gaan over de lichamelijke, psychische en sociale gezondheid. Met de antwoorden bepaal je hoe kwetsbaar een oudere is en op welk gebied hij problemen heeft.
  • Onderdeel van vroegsignaleringsproject: Even buurten, Eerstelijns geriatrische zorg in de wijk.
  • Type instrument: TFI is een screeningsinstrument.

RAIview

Resident Assessment Instrument

  • Doelgroep: praktijkondersteuners, huisartsen, gemeenten
  • Voor wie: ouderen
  • Wat is het: vragenlijst binnen een webbased applicatie. Na het invullen krijg je direct de uitkomsten te zien in de vorm van grafieken.
  • Onderdeel van vroegsignaleringsproject: Geriatrisch Zorgmodel
  • Type instrument: RAIview is een assessmentinstrument.

RAIview is de Nederlandse online versie van de interRAI vragenlijsten en berekeningen. Het beoordeelt en classificeert de situatie van een oudere.

MRC schaal

Modified Medical Research Council Dyspnoea
Download MRC instrument (pdf)

  • Doelgroep: longartsen, maar ook andere zorgprofessionals
  • Voor wie: ouderen
  • Wat is het: een vragenlijst om de longfunctie te onderzoeken. Download het instrument.
  • Onderdeel van vroegsignaleringsproject: TREE

Meer weten?

Wil je meer weten, mis je informatie of heb je een idee voor een tool, bel of mail ons gerust! Blijf op de hoogte en abonneer je op onze nieuwsbrief of volg ons op Twitter of Facebook.

Deze website gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten