Ouderen met verstandelijke beperking

Project: Kwetsbaarheid bij ouderen met een verstandelijke beperking: operationalisering, risico en opsporing
Netwerk: GENERO - Netwerk ouderenzorg Zuidwest-Nederland



Belangrijkste resultaten:

  • Cliënten met zorgzwaartepakket 4 en de helft met pakket 3 blijven in de AWBZ, anders dan in de ouderenzorg. Dit vanwege hoge prevalenties van publieke gezondheidsmaten bij deze doelgroep.
  • Kwetsbaarheidsindex voor ouderen met een verstandelijke beperking is significant gerelateerd aan overleving gedurende follow-up van drie jaar.
  • Inzicht in verschillen in kwetsbaarheid tussen ouderen met en zonder verstandelijke beperking.
  • Eerste hypothetisch model voor onderliggende oorzaken van vroege kwetsbaarheid in deze groep.

Professionals en beleidsmakers krijgen steeds vaker te maken met ouderen met een verstandelijke beperking. Binnen het netwerk Genero onderzoekt professor Heleen Evenhuis van het Erasmus MC met welke methode je kwetsbaarheid bij hen aantoont. “Als onze kwetsbaarheidsindex valide blijkt te zijn, begint kwetsbaarheid bij deze doelgroep veel eerder. Het is belangrijk dat we nader onderzoeken in hoeverre we dat kunnen voorkomen of uitstellen.”

Verstandelijk beperkt

Zijn verstandelijk gehandicapten eerder kwetsbaar? Of zijn ze juist minder snel kwetsbaar, omdat ze hun hele leven al gewend zijn aan beperkingen? Dat onderzoekt de groep van professor Evenhuis sinds 2011. Inmiddels is een kwetsbaarheidsindex voor verstandelijk gehandicapten ontwikkeld met vijftig indicatoren. “Deze doelgroep is heterogeen en zoveel verschillende factoren hebben een negatieve invloed. Denk aan genetische factoren, meerdere chronische ziekten tegelijk, polyfarmacie, ongunstige sociale factoren als pesten of misbruik, verminderde fitheid en een minder gezonde leefstijl.”

Nog niet valide

De ontwikkelde kwetsbaarheidsindex is nog niet gevalideerd. “Daarvoor moeten we onze doelgroep langere tijd volgen. We hebben hen eerst allemaal onderzocht en hun kwetsbaarheid een ‘score’ gegeven. Nu gaan we volgen hoe vaak ze de komende tijd ziek worden, hoe zelfstandig ze blijven, hoeveel medicijnen ze gebruiken enzovoort. Als dat voldoende overeenkomt met onze verwachtingen, is de index valide. Eerste aanwijzing daarvoor is dat de kwetsbaarheid de overleving gedurende een follow-up van drie jaar significant voorspelt.”

Eerste cijfers zorgwekkend

Als de index inderdaad valide is, is dat volgens haar zorgwekkend: “Bij onze doelgroep met een leeftijd van vijftig jaar en ouder komt evenveel kwetsbaarheid voor als in de algemene bevolking van zeventig jaar en ouder. Omdat zij langer blijven leven dan vroeger, zijn ze dus mogelijk langer ongezond en neemt de afhankelijkheid eerder toe. Ik vind dat erg naar, al die ongezonde, zorgbehoeftige vijftig-plussers. Daar moeten we echt iets aan doen.”

Eerste resultaat geboekt

Het project is nog in volle gang. Toch heeft Evenhuis met haar onderzoekers haar eerste succes geboekt. Waar in de AWBZ eerst de knip tussen zorgzwaartepakket 4 en 5 zou komen, is dat voor deze doelgroep nu versoepeld. Evenhuis: “De staatssecretaris zag de scores op de kwetsbaarheidsindex en de frequente polyfarmacie en multimorbiditeit in deze groepen. Toen is besloten om voor onze doelgroep ook pakket 4 en de helft van pakket 3 in de AWBZ te houden. Het eerste echte succes van dit onderzoek.”

Preventief handelen

Evenhuis heeft op basis van de onderzoeksuitkomsten een hypothetisch model gemaakt van mogelijke oorzaken voor de vroege en hogere kwetsbaarheid. Toetsing van dat model moet uiteindelijk leiden tot richtlijnen voor preventie en risicomanagement. En die moeten uiteindelijk leiden tot betere zorg. Daarnaast gaan de bij het onderzoek betrokken zorgaanbieders, Ipse de Bruggen, Abrona en Amarant, zorgverbeteringsprojecten uitvoeren op verschillende thema’s. Dat zijn slaapwaakritme, slikstoornissen en multidisciplinaire medicatiereviews. “De resultaten gaan we evalueren als basis voor brede invoering in de zorg.”

Meer informatie

Kijk voor meer informatie op de pagina met de projectbeschrijving of mail prof. dr. H.M. Evenhuis.

Deze website gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten