'Hoe veel ruimte geef je als oudere aan je kinderen om beslissingen te nemen?'

Mantelzorgers zijn heel belangrijk voor ouderen die last hebben van gezondheidsproblemen. Maar naarmate de zorg complexer en intensiever wordt, kunnen allerlei morele problemen de kop opsteken. Want hoe kun je goede zorg leveren en daarbij recht blijven doen aan de autonomie van de oudere zelf?

Ondersteuning vermindering beslisvaardigheid

Driekwart van de zorg aan zieke ouderen thuis komt voor rekening van mantelzorgers. In de meeste gevallen zijn dit naaste familieleden, zoals partner, kinderen, broer of zus. De gevolgen van deze intensieve zorgverlening zijn voor de onderlinge relatie vaak groot. Zeker als het gaat om ouderen met aandoeningen die het cognitief functioneren aantasten, zoals Alzheimer, depressie of een delirium, kunnen allerlei spanningen ontstaan tussen een oudere en een naaste.

Veranderende rolverdeling

Om meer zicht te krijgen op dit onderwerp is het LUMC namens de Academische Werkplaats Ouderenzorg Noordelijk Zuid-Holland het project Van meedenken met naar beslissen voor gestart. 'De verhoudingen en rolverdeling waar de betrokkenen hun leven lang aan gewend zijn, veranderen ineens', vertelt projectleider dr. Dorothea Touwen. 'Kinderen bijvoorbeeld krijgen te maken met nieuwe verantwoordelijkheden en dit brengt onbehagen met zich mee. Zij moeten belangrijke beslissingen nemen voor hun vader of moeder, soms tegen de zin van de oudere in, over bijvoorbeeld de leefomgeving van de oudere.'

Recht doen aan eigenheid

'Nu ouderen steeds langer thuis blijven wonen, verandert de rol als familielid van naaste tot mantelzorger en uiteindelijk zelfs tot vertegenwoordiger', legt Touwen uit. 'Vijftig jaar geleden kwam je moeder op een bepaald moment bij je in huis wonen en bepaalde jíj voortaan wat er gebeurde. Nu is dat heel anders: mensen die hulp en zorg nodig hebben, beslissen in principe zelf over wat ze willen en behouden de regie. Dat maakt het voor de betrokkenen soms lastiger. Want hoe kun je goede zorg leveren en toch recht doen aan de eigenheid en de wensen van de oudere zelf? Mag je als partner bijvoorbeeld de autosleutels van je man verdonkeremanen, omdat je het onverantwoord vindt dat hij nog achter het stuur kruipt? Maar ook de andere kant: hoe veel ruimte geef je als oudere aan je kinderen om beslissingen te nemen?'

Te midden van partijen

Sytske van Bruggen, als onderzoeker aan het project verbonden, hield in 2010 uitgebreide gesprekken met thuiswonende ouderen en hun mantelzorgers. Ze vroeg hen naar hun ervaringen, de zaken waar ze problemen mee hadden of juist heel makkelijk vonden. Ook praatte de onderzoeker met huisartsen en thuiszorgmedewerkers uit de regio om hun ervaringen op dit terrein boven tafel te krijgen. 'Een medewerkster van thuiszorg wordt geconfronteerd met wensen en ideeën van mantelzorgers, familieleden en de betrokken arts en moeten te midden daarvan recht blijven doen aan de autonomie van de patiënt zelf. Bijvoorbeeld de dochter die vindt dat haar moeder elke twee dagen gedoucht moet worden, terwijl zij dat zelf niet wil. Het is de vraag hoe je dan als verzorgende omgaat met de wensen van de familie. Ook wanneer je ze strijdig vindt met wat goed is voor de cliënt.'

Simpele tips

Op basis van het onderzoek willen Touwen en Van Bruggen heldere en praktisch bruikbare tips en adviezen voor de ouderen zelf ontwikkelen, bijvoorbeeld in folders en brochures. Deze komen dan te liggen in de wachtkamer bij de huisarts of op de geheugenpoli’s in ziekenhuizen. 'Hiermee kunnen ouderen en hun naasten zich voorbereiden op wat komen gaat. Nu laten mensen zich nog te vaak verrassen.' Verder krijgen zorgverleners instrumenten in handen om naasten én ouderen te ondersteunen bij de verschillende rollen die ze moeten spelen. Bijvoorbeeld een programma voor de zogenoemde Alzheimer Cafés, waarbij lotgenoten en hun familie in een informele setting duidelijke en concrete adviezen kunnen krijgen. Touwen: 'De belangen in zo’n situatie zijn vaak zo complex, vervlochten en emotioneel beladen dat verheldering van wat er allemaal meespeelt en waarom het zo ingewikkeld is, al kan helpen.'

Meer ervaringen

Reageer

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.voorbeeld.nl] of [http://www.voorbeeld.nl]
Velden met een (*) zijn verplicht.

Deze website gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten