Op zoek naar leefplezier

12 november 2015

Congres nieuwe generatie ouderenzorgVerslag conferentie 'Een nieuwe generatie ouderen(zorg)'

Ga op zoek naar wat mensen blij maakt, naar wat bijdraagt aan leefplezier. Zet positieve gezondheid centraal. Die opdracht kreeg de ouderenzorg mee op de conferentie ‘Een nieuwe generatie ouderen(zorg)’ op 10 november in Nieuwegein. Inspirerend vonden veel van de ongeveer 500 aanwezigen, maar veranderen is ingewikkeld en hoe ga je om met de regeltjes?

‘Je kunt pijn hebben, een functiebeperking hebben en toch echt genieten van wat er is’, zegt hoogleraar ouderengeneeskunde Joris Slaets. Samen met arts en onderzoeker Machteld Huber, maakt hij in het ochtendprogramma duidelijk dat we toe moeten naar andere begrippen van gezondheid en zorg. Slaets houdt een pleidooi voor een ouderenzorg die zich richt op verlangens van mensen, die de kansen op leefplezier zo groot mogelijk maakt. Dat is wat anders dan zorg die vooral gefocust is op ‘het voorkomen van narigheid’.

Joris Slaets op het congres Een nieuwe generatie ouderenzorg
Joris Slaets

Dat deze aanpak veel kan opleveren laat André Enter, directeur innovatie van De Hoven zien. Hij toont een filmpje over de postbode van Appingedam, een cliënt met dementie, die erg onrustig was. Uiteindelijk bleek de oplossing te zijn hem elke dag -in zijn eentje- buiten te laten lopen. De boodschap van Enter: ‘Denk in mogelijkheden, wat sluit aan bij wat iemand wenst?’. Uit de zaal kwam meteen de vraag: maar hoe denkt de inspectie hierover? Slaets had al gezegd: ‘die op verlangens gerichte zorg kan wringen met onze normen, vooral onze veiligheidsnormen’. In een van de middagsessies vertelt Petra Reulings van IGZ dat ook de inspectie nog worstelt met wat ‘cliëntgericht toezicht’ inhoudt.

De parel gaat naar Even Buurten

In de ochtend werd ook een ZonMw-Parel uitgereikt aan het project Even Buurten. Dit Rotterdamse project zorgt ervoor dat 70-plussers met een beetje ondersteuning van het informele netwerk zelfstandig kunnen blijven wonen. Een succesvol project dat inmiddels navolging heeft gekregen in Groningen en Zeeland waarbij sleutelfiguren in de wijk (vrijwilligers, de huismeester, de bakker etc.) een signalerende functie  hebben. De zogenaamde spil (de professional) heeft de rol van intermediair en regelaar. Uitgangspunt is dat mensen zoveel mogelijk zelf doen met behulp van hun informele netwerk of vrijwilligers. De aanpak, onderzocht door de Erasmus universiteit Rotterdam, is inmiddels structureel onderdeel van het werk van de sociale wijkteams in Rotterdam.

Geen begroting

Bij Brabantzorg is de cultuurverandering in volle gang, vertelt lid raad van bestuur Wilma de Jong-Verspeek: ‘Het betekent andere keuzes maken en leidt tot veel vragen: wat doe je met iemand voor wie eten en drinken heel belangrijk is, maar die te zwaar is? Hoe ga je in gesprek? Het uitgangspunt is steeds ‘vertrek vanuit de cliënt’.’ De aanpak past De Jong ook toe op de organisatie en dat leidt tot opmerkelijke keuzes zoals het schrappen van de begroting. De Jong: ‘De vraag is: wat draagt bij aan de positieve gezondheid van de cliënt maar ook wat draagt bij aan de positieve gezondheid van de organisatie? We kijken kritisch naar het systeem, zo hebben we bijvoorbeeld voor 2016 geen begroting opgesteld. Die is toch altijd al achterhaald als hij is opgesteld. Wel monitoren we de resultaten natuurlijk.’

Wilma de Jong-Verspeek op het congres Een nieuwe generatie ouderenzorg
Henk Nies in gesprek met Wilma de Jong-Verspeek

Kees van der Burg, directeur-generaal langdurige zorg van VWS, hield aan de hand van zijn eigen ervaringen een pleidooi om het gesprek tussen generaties aan te gaan over zorgen voor elkaar. Zelf kwam hij ook de regeltjes tegen: de eigen gordijnen die hij ophing in het verzorgingstehuis bij zijn moeder moesten weg.

eHealth

Technologie biedt kansen in de nieuwe zorg. Maarten den Braber, directeur eHealth van Rockstart, liet zien dat innovatie niet uit het niets komt. Innovaties op andere terreinen kunnen relevant zijn voor de zorg. Zo is het spelen van Wordfeud voor sommige ouderen een manier om in contact te komen met anderen. De zelfrijdende auto kan veel impact gaan hebben op mensen die nu moeilijk de deur uit komen. In de centrale hal kon iedereen zelf de mogelijkheden van Google Glass uitproberen als hulp voor de zorgverlener.

Maarten den Braber op het congres Een nieuwe generatie ouderenzorg
Maarten den Braber

Wijk

Positieve gezondheid en zelfredzaamheid zijn kernbegrippen in de nieuwe ouderenzorg, ook in de wijk. ‘Wil je echt veranderen, moet je anders gaan kijken’, zegt René van Kruchten, rayonmanager Icare, in de middagsessie ‘safari in de wijk’. In Emmerhout, een probleemwijk in Emmen, is Icare samen met andere organisaties, waaronder een actieve buurtvereniging en de gemeente een project gestart om ‘zorgpatronen te doorbreken en in te spelen op behoeften en leefplezier’. Van Kruchten geeft het voorbeeld van Henk (78 jaar oud, beetje eenzaam, drinkt te veel, COPD). ‘Verandering is niet kijken naar een patiënt met COPD maar naar Henk als mens, wie is hij? Waar wordt Henk blij van?’ Henk blijkt te willen dansen. Uiteindelijk organiseert de buurtvereniging een ‘oldtimer dansgroep’, die Henk uit het isolement haalt.

Klein beginnen

Zo is de richting op deze drukke congresdag wel duidelijk, maar veranderen gaat niet vanzelf. Helene Wüst, bestuurder van IJsselheem, een organisatie met 2300 mensen met ‘allemaal met het hart op de juiste plaats’, verwoordt het zo: ‘Alle mensen willen veranderen, maar mensen willen niet veranderd worden’. Haar advies: ‘Klein beginnen, houd het eenvoudig, bij iedereen valt het kwartje op een ander moment’.

Voor Charlotte van Bodegom en Karianne Zeeman, beleidsmedewerkers bij Humanitas, heeft het congres vooral bevestigd waar ze al mee bezig zijn, zeggen ze bij de borrel. Van Bodegom: ‘Anderen worstelen met dezelfde dingen als wij.’ Haar collega vult aan: ‘Wat me wel opviel is dat er veel wordt samengewerkt met onderzoeksinstituten. Dat kunnen wij ook meer doen.’

Judith van Wanrooij-Achten, hoofd verpleging en verzorging van zorggroep Elde in Boxtel is bezig met het schrijven van een visie op zorg en is vooral geïnspireerd door het ochtendprogramma. ‘Cliëntbelang als uitgangspunt en dat goed vormgeven is belangrijker dan regelgeving. Dat ga ik meenemen.’

Verslag: Karin Broer
Fotografie: Jan Scherders Photography

Verder lezen

Reageer

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.voorbeeld.nl] of [http://www.voorbeeld.nl]
Velden met een (*) zijn verplicht.

Deze website gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten