Betty Meyboom: 'Veroudering is geen ziekte'

20 september 2016

Betty Meyboom

Betty Meyboom reageert op het NRC Zomeravondgesprek tussen Andrea Maier en Cor van Zadelhoff, waarin hoogleraar Maier ouderdom een ziekte noemt. Meyboom is het hier niet mee eens.

Het laatste NRC zomeravondgesprek tussen Andrea Maier (37) hoogleraar geriatrie en Cor van Zadelhoff, vastgoedinvesteerder en lid van Taskforce ouderen en arbeid ging hoofdzakelijk over veroudering. Zij delen de overtuiging dat activiteiten tot op hoge leeftijd een mens vitaal houden. Maier doet onderzoek naar veroudering van cellen in muizen en wil medicijnen ontwikkelen die veroudering uitstellen. 'Mijn doel is dat mensen ouder worden zonder gebreken. Met een goed brein en een goed lichaam doorleven tot in één keer alle organen ermee ophouden. Als we veroudering willen vertragen, moeten we veroudering een ziekte noemen, want dan is er aandacht voor'. Van Zadelhoff is het met haar eens wat betreft actief blijven op oudere leeftijd. Maar, veroudering een ziekte noemen vindt hij onzin.

Ouderdom is géén ziekte

Ik ben het daarmee eens: Ouderdom is géén ziekte. Onderzoek naar cellen van muizen levert ongetwijfeld kennis en misschien pillen op voor het uitstellen van gebreken van de ouderdom in de toekomst, maar voor vitaal en zinvol ouder worden zijn andere maatregelen nodig. Ouderdom een ziekte noemen is contraproductief en medicaliserend. In de toekomstvisie BeterOud staan interviews met zeven ouderen van Hannie van Leeuwen tot Jan Terlouw de genuanceerder over de laatste levensfase denken.

Genen, Gedrag en Geluk

Het door voorzorg, een bewuste leefstijl en vroegtijdige signalering voorkomen, uitstellen en/of terugdringen van de negatieve gevolgen van het verouderingsproces levert voor de oudere mens van nu meer op. Gezondheid wordt globaal bepaald door drie G’s: Genen, Gedrag en Geluk. Aan de genen morrelt Maier met hopelijk op den duur uitkomsten die toekomstige generaties ouderen ten goede komen. Ouderen van nu kunnen hun gedrag gunstig beinvloeden en zich voorbereiden door te reflecteren over hun kwaliteit van leven en zich af te vragen: Is mijn woning en woonplek levensloop bestendig? Wat beteken ik voor andere mensen? Hoe is het met mijn sociaal kapitaal gesteld? Beweeg ik voldoende? Voor geluk kunnen we slechts duimen.

Reflectie bij de actieve betrokken Maier ontbreekt in dit gesprek. Dat is begrijpelijk bij een jonge professor met een geweldige drive om aandacht te vragen voor veroudering en die veroudering te onderzoeken, aan te pakken en resultaten te bereiken. Van Zadelhoff luistert geamuseerd, rookt zijn sigaar en reflecteert met humor als hij vraagt: Weet je waarom een mens twee oren en een mond heeft? Omdat het verstandig is om twee keer zoveel te luisteren als te praten. Marcel Olde Rikkert, hoogleraar geriatrie in Nijmegen en collega van Maier zegt hierover in Geron (Tijdschrift over OuderWorden & Samenleving, juni 2014) dat professionals in ziekenhuizen beter naar patienten moeten leren luisteren. Hij ziet het bieden van passende zorg voor mensen met meerdere aandoeningen als missie voor geriaters. Daarbij is de dialoog met de patienten die moeten vertellen wat voor hun belangrijk is essentieel.

Het zomeravondgesprek is een mooi verhaal van twee getalenteerde mensen die door hard werken een mooie status hebben bereikt; hoe een oudere man met interessante klussen, een schitterend landgoed en ruime financiele mogelijkheden om zorg en welzijn in te kopen zich actief opstelt en in de maatschappij participeert. En hoe een jonge vrouwelijke professor heen en weer vliegt over de aardbol. Beiden schenken in dit interview geen aandacht aan de sociaal-economische verschillen die het verschil in levensduur en kwaliteit van leven in belangrijke mate bepalen; aan het koesteren van sociaal kapitaal en het alert zijn op voorzorg.

In de BeterOud Toekomstvisie op wonen, welzijn en zorg voor ouderen staat als ambitie geformuleerd dat ouderen in 2025 hun kwaliteit van leven een ruime voldoende geven.  Zeggenschap, menswaardigheid, wederkerigheid, zingeving en kwaliteit en doelmatigheid zijn daarin de elementen die ons verbinden en eigen kracht, voorzorg, maatwerk, samenhang en innovatiekracht zijn de sleutels om de geformuleerde ambitie te realiseren.

Levensverhaal doortrekken

Na uw werkzame leven zult u uw eigen levensverhaal doortrekken en gebruik maken van de nieuwe mogelijkheden die de nieuwe fase u biedt. Nu hebt u meer tijd; u bent verlost van de druk van opvoeding, werk met deadlines en andere externe verplichtingen.

Beleef deze levensfase als een levensfase waarin u nog steeds de hoofdrol speelt en zelf beslist wat er gebeurt zodat u de gewenste kwaliteit van leven ervaart. Het gaat om uw leven waarin u de hoofdrol speelt en zoveel mogelijk de regie hebt. Er komen tegenslagen en verliezen, maar die waren er in vroegere levensfasen ook. Ook vroeger zaten er zaken tegen.

Vitaal oud worden is niet genoeg. Het gaat om vitaal en zinvol oud worden. Investeer in sociale contacten. Leef actief. Ga meer en intensiever bewegen, zowel lichamelijk, mentaal, sociaal als digitaal. Pas uw woning tijdig aan of verhuis. Schrijf uw wensen en behoeften op en bespreek ze met uw naasten en uw huisarts. Doe vrijwilligerswerk. Participeer en beslis mee.

Van Healthy Ageing naar Happy Ageing!

Betty Meyboom-de Jong, voorzitter ZonMw-commissie Nationaal Programma Ouderenzorg

Verder lezen

Voor geluk bij het ouder worden, kunnen we slechts duimen, zegt Betty Meyboom. Wat vind jij? Laat jouw mening hieronder achter en reageer!

Reageer

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.voorbeeld.nl] of [http://www.voorbeeld.nl]
Velden met een (*) zijn verplicht.

Deze website gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten