10 tips om psychofarmaca te verminderen

01 december 2015

Hand met psychofarmaca medicijnen

Vilans wil met het nieuwe programma 'Beter af met minder' het oneigenlijk gebruik van psychofarmaca in de (ouderen)zorg terugdringen. Het kennisplein Zorg voor Beter geeft nu alvast 10 praktische tips voor zorgmedewerkers en mantelzorgers om direct mee aan de slag te gaan.

Binnen de nieuwe Wet zorg en dwang vallen kalmerende medicijnen onder ‘onvrijwillige zorg’. Bij het thema Vrijheidsbeperking op Zorg voor Beter staat nu informatie over het verminderen van kalmerende medicijnen.

10 tips voor zorgprofressionals en mantelzorgers

Tips om te zoeken naar betere alternatieven voor kalmerende medicijnen (psychofarmaca):

  1. Ga na waar de cliënt van houdt. Betrek de familie hierbij. En wees flexibel in de zorghandelingen. Zo was er bijvoorbeeld een mevrouw die zich hevig verzette als ze onder de douche moest. Ze wilde namelijk haar sokken niet uitdoen. Toen dacht de verzorgende: ‘Nou, dan douchen we haar toch gewoon mét sokken?’ Bij het afdrogen merkte de mevrouw opeens dat ze natte sokken droeg. Die konden zonder probleem uitgetrokken worden, en het doucheprobleem was opgelost.
  2. Bouw regelmatig snoezelmomenten in. Bij snoezelen worden de zintuigen van een cliënt met dementie geprikkeld, waardoor de onrust kan afnemen. Verveling kan een onderliggende oorzaak van onrustgedrag zijn. Snoezelen kan dan een uitkomst zijn.
  3. Laat de cliënt meehelpen binnen de woongroep of afdeling. Ook een manier om verveling tegen te gaan. Cliënten kunnen het heel fijn vinden als ze kleine klusjes kunnen doen, bijvoorbeeld de planten water geven of afwassen. Zo blijven ze ook in beweging.
  4. Laat de cliënt zoveel mogelijk bewegen. In bepaalde stadia van dementie kunnen pijnprikkels anders doorkomen én kan de cliënt vaak geen uiting van deze pijn geven. Een van de oorzaken van deze pijn kan stijfheid in de spieren of drukplekken van het vele zitten zijn. Vaak zitten cliënten met dementie een hele dag aan tafel, en dat ga je in je lijf voelen. Er zijn diverse pilots aan de gang waarin deuren van het slot gaan en bewoners zoveel mogelijk bewegingsvrijheid hebben. Is die mogelijkheid er niet, maak dan zo vaak mogelijk een wandeling met je cliënt over bijvoorbeeld de gang.
  5. Zet pijnstilling in. Vaak wordt onrustgedrag veroorzaakt door pijn. In een pilotproject van Vilans hebben we bij het afbouwen van de psychofarmaca standaard paracetamol voorgeschreven. Als dit werkte, wist je meteen dat de onrust door pijn veroorzaakt werd. Natuurlijk moet je vervolgens op zoek gaan naar de oorzaak van de pijn. Maar met paracetamol zet je een veel minder sterk middel in om de onrust te bestrijden.
  6. Betrek familie erbij op momenten waar veel onrust ontstaat. Als je merkt dat het bijvoorbeeld tussen zeven en negen uur ’s avonds onrustig is op de groep, dan kun je vragen of familieleden dan een paar uurtjes bij je cliënt willen gaan zitten.
  7. Grijp niet te snel weer naar een psychofarmacon op het moment dat bij afbouw een cliënt weer probleemgedrag vertoont of onrustig wordt. Het probleemgedrag kan een tijdelijk reactie zijn. Overleg met de arts en ga in een langzaam afbouwschema verder.
  8. Hoe flexibel is de organisatie? Moet de cliënt mee in het dagschema van de afdeling? Of mag de cliënt ’s morgens uitslapen en ’s avonds onder de douche? Voor wie zijn die dag-structuren ontworpen? Voor de cliënt of de organisatie? Hoe flexibel is de organisatie hier in?
  9. Stel jezelf ook de vraag: is probleemgedrag ook echt probleemgedrag? Is door de gangen dwalen in de avond of nacht een probleem? En voor wie dan? De cliënt deed dit waarschijnlijk ook door zijn eigen huis, voordat hij in een verpleeghuis belandde.
  10. Ga op zoek naar alternatieven. Achterhaal wáár het probleemgedrag door veroorzaakt wordt. Is het pijn? Verveling? Te veel of te weinig prikkels? Is er geen tijd om dit op te pakken? Overleg in je team, met je teamleider en met mantelzorgers en vrijwilligers hoe je met elkaar naar alternatieven kunt zoeken.

Kennis over nadelen psychofarmaca

Volgens Zorg voor Beter is het van belang dat verzorgenden meer kennis over psychofarmaca hebben. Het streven zou moeten zijn om deze medicijnen maximaal een week te gebruiken. Daarna is de werking van het middel niet te garanderen, terwijl de cliënt ondertussen wel alle nadelen van een psychofarmacon ervaart. D Zij denken dat de cliënt zich juist prettiger voelt als er onrustmedicatie wordt toegediend. Deze negatieve gevolgen zijn vaak niet bekend bij verzorgenden en mantelzorgers. Zij denken dat de cliënt zich juist prettiger voelt als er onrustmedicatie wordt toegediend.

Over Zorg voor Beter

Het Kennisplein Zorg voor Beter geeft uitgebreide informatie over meer dan 20 thema’s in de ouderenzorg, zoals risicosignalering, medicatieveiligheid en veranderingen in de langdurige zorg. Op de website staan richtlijnen en praktische instrumenten die zorgmedewerkers in de praktijk kunnen gebruiken om de zorg voor ouderen en chronisch zieken te verbeteren. Zorg voor Beter is een gezamenlijk initiatief van ActiZ, Vilans, V&VN en ZonMw.

Meer informatie

Reageer

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.voorbeeld.nl] of [http://www.voorbeeld.nl]
Velden met een (*) zijn verplicht.

  • 07-12-2015
  • Redacteur BeterOud

Beste meneer van den Thillart,

Bedankt voor uw compliment! We merken dat het thema erg leeft bij professionals en ouderen. Houd ook vooral het programma 'Beter af met minder: bewust gebruik psychofarmaca' in de gaten:http://www.zorgvoorbeter.nl/ouderenzorg/bewust-gebruik-psychofarmaca.html, die start op 22 januari en staat geheel in het teken van het bewust gebruik van psychofarmaca.

  • 06-12-2015
  • P. van den Thillart - Amsterdam

L.S.,

Ik ben 74 jaar, NederlandsMilitairOorlogsslachtoffer en PTSS-ervaringsdeskundige.

Ik vind dit Vilans verhaal inhoudelijke heel positief! Ben er erg blij mee... En wens er àlle

zorgprofessionals (ook huisartsen) bijzonder veel succes mee.

Deze website gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten