Ouderen bepalen zelf de meerwaarde van hun zorg

26 september 2016

Wat vindt een oudere van de gezondheidssituatie van een leeftijdsgenoot? Dat is de insteek van het onderzoek waarop Vilans-onderzoeker Cynthia Hofman in mei 2016 promoveerde. Zij ontwikkelde een uitkomstmaat die weergeeft wat ouderen belangrijk vinden. Wat haar onderzoek ook laat zien is dat zorgverleners heel andere prioriteiten hebben dan ouderen als je ze vraagt naar de kwaliteit van leven.

Voor het onderzoek maakte de promovenda honderden beschrijvingen van de levens van fictieve, oudere personen. Dit komt bijvoorbeeld uit de beschrijving van Bob:

Bob is 76 jaar, getrouwd en heeft diabetes. Hij heeft hulp nodig bij het koken, maar regelt wel zelf zijn bankzaken. Hij heeft veel sociale contacten en gaat iedere week met zijn vrouw naar het buurthuis.

Iedere oudere in het onderzoek kreeg beschrijvingen van 10 verschillende personen voorgelegd. Bij elke persoon beantwoordden zij de vraag: stelt u zich voor dat u deze persoon bent. Welk rapportcijfer geeft u dan uw kwaliteit van leven?

Wat vinden ouderen belangrijk?

In elke persoonsbeschrijving komen 8 componenten voor die de kwaliteit van leven bepalen, denk aan chronische aandoeningen of sociaal functioneren. Door de rapportcijfers naast elkaar te leggen kwam Hofman erachter hoe ouderen die componenten meewegen. Deze waarden nam zij mee in haar berekening van een maat die rekening houdt met wat ouderen belangrijk vinden als het gaat om iemands gezondheidssituatie.

Lees ook Ouderen hebben andere prioriteiten dan artsen denken

Infographic zorg voor ouderen
Klik op de afbeelding om te vergroten. Uit het bericht Ouderen hebben andere prioriteiten dan artsen denken.

Het totale beeld

Nog interessanter wordt het als ook zorgverleners zich uitspreken over dezelfde mensen. Zij blijken meer waarde te hechten aan andere zaken. Zo is zelfstandig functioneren voor ouderen het allerbelangrijkste en richten zorgverleners zich vaak op pijnbestrijding. In het voorbeeld doet Bob mee aan een onderzoek naar een nieuwe pijnstiller. Sinds hij een keer gevallen is heeft hij matige pijn in zijn nek. Na 6 weken is de pijn weg, maar heeft hij matige geheugenproblemen gekregen waardoor hij zijn bankzaken niet meer kan regelen.

Is de pijnstiller een succes? De onderzoekers naar de nieuwe pijnstiller zeggen wellicht van wel, omdat Bob geen pijn meer ervaart. Maar kijken zij ook naar het totale beeld?

Blijven communiceren

De opzet van het onderzoek was het ontwikkelen van een uitkomstmaat die laat zien wat ouderen belangrijk vinden. Toch is het aantonen van het verschil tussen wat ouderen zelf vinden en wat zorgverleners vinden de belangrijkste uitkomst van het onderzoek, aldus Cynthia Hofman. Hofman: 'Een mooie bijkomstigheid is dat deze cijfers laten zien dat je altijd aan je patiënt moet blijven vragen of de pijnstiller ook wenselijk is. Het hele plaatje is misschien wel veel belangrijker dan het antwoord op de vraag of de pijnstiller werkt.'

Zorgt het onderzoek voor een ommekeer in het denken door zorgverleners? Hofman sluit het niet uit: ‘Door de vragenlijsten in te vullen gingen zorgverleners zelf al nadenken over dat er nog meer speelt dan alleen de klachten waar iemand mee binnen komt.'

Promotie aanleiding voor een nieuw project

Een nieuw project is in de maak. Het wetenschappelijk onderzoek waar Hofman op promoveerde is nu aanleiding om een onderzoek uit te voeren dat gericht is op de praktijk. Dit past heel goed bij Vilans: zowel het uitvoeren van praktijkgericht (wetenschappelijk) onderzoek alsook de opbrengsten uit onderzoek vertalen naar de praktijk. Het plan voor dit vervolgonderzoek is gehonoreerd door ZonMw.

Wat houdt het nieuwe onderzoek in?

De vragenlijst uit het onderzoek had 42 vragen. Hofman wil nu een kortere vragenlijst ontwikkelen. Een lijst die een oudere ook zelf kan invullen, eventueel met hulp van zijn mantelzorger. Na het beantwoorden van de vragen ziet de oudere de uitkomst direct in een duidelijke visuele weergave. Cynthia Hofman laat ouderen meedenken over de vragenlijst en de visuele weergave. Ook gaat ze te rade bij zorgverleners over wat er nodig is voor gebruik in de praktijk.

Naast een korte vragenlijst wil Hofman een animatie ontwikkelen. Daarin zien ouderen hoe ze aan hun arts kunnen uitleggen dat een interventie die de ene klacht oplost misschien een ander probleem veroorzaakt. Hofman: 'Ik wil bij ouderen een knop omzetten, zodat ze weten dat ze met hun arts in overleg kunnen gaan.'

Wat gaat dit nieuwe project opleveren?

Cynthia Hofman: 'Belangrijk is niet alleen om de vragenlijst korter te maken, maar ook om hem verder te ontwikkelen, praktisch toepasbaar te maken. Het is mooi als een oudere de vragenlijst kan gebruiken in het gesprek met zijn zorgverlener.' Een project als dit is een goed voorbeeld van hoe Vilans wetenschappelijke resultaten wil inzetten in de praktijk.

In het nieuwe, praktijkgerichte project werken samen:

  • Vilans
  • Radboudumc
  • Leids Universitair Medisch Centrum

Een gevalideerde uitkomstmaat

De gevalideerde uitkomstmaat die het resultaat is van Cynthia Hofmans promotieonderzoek is de TOPICS-CEP. De TOPICS-CEP combineert de uitkomsten uit de TOPICS-MDS, een vragenlijst die meet wat de projecten van het Nationaal Programma Ouderenzorg (NPO) opleveren voor ouderen en hun mantelzorgers. Dit is een uitgebreide verzameling uit 125 vernieuwende projecten met gegevens van meer dan 38.000 ouderen en meer dan 4000 mantelzorgers. Cynthia Hofman maakte met de uitkomstmaat TOPICS-CEP deze gegevens hanteerbaar.
Meer over de TOPICS-MDS.

Het valideren van de TOPICS-CEP deed Hofman door het te vergelijken met andere uitkomstmaten die gerelateerd zijn aan algemeen welbevinden, zoals Cantril’s ladder en EuroQOL-5D. Zij constateerde dat de verschillende methodes met elkaar in overeenstemming zijn.

Benieuwd naar het proefschrift van Cynthia Hofman? Download de PDF.

Verder lezen

Reageer

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.voorbeeld.nl] of [http://www.voorbeeld.nl]
Velden met een (*) zijn verplicht.

Deze website gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten