Mieke Veerman: 'Laat ouderen zélf bedenken wat goed voor ze is'

21 november 2016

Mieke Veerman, projectleider LivingLab, Windesheim-opleiding Toegepaste Gerontologie

Mieke Veerman

In LivingLab, een project van Windesheim-opleiding Toegepaste Gerontologie, ontwikkelen tweedejaarsstudenten en ouderen uit de Zwolse wijk Assendorp samen leeftijdsvriendelijke producten en diensten. Projectleider Mieke Veerman hoopt dat de succesvolle aanpak ook bijdraagt aan een betere framing over ‘ouder worden’.

Met zijn compacte opzet, gemêleerde bevolkingssamenstelling, gedifferentieerde opleidingsniveau en relatief gemiddelde sociaal economische status is de Zwolse wijk Assendorp een ideale leeromgeving voor studenten. Tel daar de noodkreet van een gepensioneerde docente over een gebrek aan passende ouderen-voorzieningen bij op en een project-met-potentie ziet het levenslicht. ‘Dit is de notendop-variant van het ontstaan van LivingLab’, beaamt Mieke Veerman. ‘In LivingLab draait alles om co-creatie. Ouderen zijn geen object van onderzoek. In plaats daarvan onderzoeken studenten samen met ouderen de aspecten van Goed Leven. Hoe vinden zij als ervaringsdeskundigen dat verouderingsvraagstukken in hun wijk moeten worden aangepakt en opgelost?’

Kansrijk

LivingLab kent in september 2015 een bliksemstart, met dank ook aan de enthousiaste wethouder Jan Brink die zonder resultaatgarantie toch vol inzet op het kansrijke project. ‘Studenten zijn de wijk ingegaan, at random op zoek naar oudere maatjes’, vertelt Veerman. ‘Dat verliep wonderwel goed. Ouderen voelden zich echt uitgenodigd om mee te doen, hun levensverhaal te delen. Dit jaar hebben we voor een meer gestructureerde aanpak gekozen omdat we ouderen uit alle lagen van de wijk willen proberen te bereiken, onder wie eenzame ouderen en oudere migranten.’

Narratieve opzet

‘In ons onderzoek combineren we verhalen met gedichten, schilderijen, foto’s, tekeningen en collages van ouderen’, vervolgt Veerman. ‘Door deze visuele en narratieve opzet sluiten we heel nauw aan bij hun leefwereld, komen we tot een gezamenlijk wijk-DNA. Uiteindelijk heeft dit tientallen concrete ideeën opgeleverd. Collectieve thema’s die eruit springen zijn onder meer persoonlijke ontwikkeling, levensbestendig wonen en de fysieke bereikbaarheid en toegankelijkheid van de openbare ruimte.’

Hoe goed ken je mij?

Ruim een jaar na de start van LivingLab zijn de eerste innovatieve, leeftijdsvriendelijke producten en diensten een feit. Veerman: ‘Onze studenten werken in multidisciplinaire teams samen met studenten Technische Bedrijfskunde en Industrieel Product Ontwerpen. Eén team heeft de ‘Prully’ ontwikkeld. Met deze combinatie van een trolley en vuilnisbak kunnen ouderen hun huisvuil gemakkelijker wegbrengen. Een ander team heeft het spel ‘Hoe goed ken je mij?’ geïntroduceerd. Het spel faciliteert het op gang brengen en houden van sociale contacten en zinnige gesprekken. Door alle positieve ontwikkelingen tonen ook andere opleidingen interesse in onze co-creatie aanpak. Verder haken bedrijven en organisaties graag aan. Ze zijn van harte welkom om de interdisciplinaire samenwerking verder uit te bouwen en te verstevigen.‘

Normaal gesprek

Naast tastbare resultaten levert LivingLab voor Veerman persoonlijk nieuwe inzichten en stof tot nadenken op. ‘Wat me echt heeft geraakt is dat ouderen door deelname aan het project het idee kregen dat ze eindelijk weer betekenis hadden. Veel ouderen vonden het geweldig om na jaren weer eens een ‘normaal’ gesprek te voeren. Te worden uitgedaagd en bevraagd. Ertoe te doen. Zelf te bepalen wat goed voor ze is. Blijkbaar worden dit soort universele waarden minder logisch naarmate je ouder wordt. Het is toch bizar om bijna letterlijk te ervaren dat je leven op een bepaald moment stopt? Omdat je minder kunt. Omdat je niet meer wordt uitgenodigd om op je eigen niveau te participeren. Omdat professionals alles voor je bedenken. Heel choquerend eigenlijk.’

Negatieve framing

Er valt dan ook een wereld te winnen in de ouderenzorg waar volgens Veerman allesbehalve wordt uitgegaan van het halfvolle glas. ‘De framing is ronduit negatief. Oud zijn wordt automatisch gekoppeld aan de nadelen die een hogere leeftijd met zich meebrengt. Je bent kwetsbaar, raakt geliefden kwijt, krijgt te maken met steeds lastigere obstakels. Allemaal dingen die je niet wilt. Door in te zetten op Goed Leven, kansen en mogelijkheden te zien en te benutten, verplaats je de focus zonder meteen te ontkennen dat nadelen niet bestaan.’

‘Oud zijn wordt automatisch gekoppeld aan de nadelen die een hogere leeftijd met zich meebrengt’

Eigen regie

Verder ligt in de ouderenzorg te veel de nadruk op het alles willen doen voor ouderen, het voor ouderen spreken, vindt Veerman. ‘Laatst was ik bij de uitreiking van Windesheims Beste; de prijs voor het beste afstudeeronderzoek. Een van de deelnemers was Ellen Ras-Bakker, studente van onze opleiding. Ze had onderzoek gedaan naar wat wel en niet goed gaat bij de verhuizing van kwetsbare ouderen naar een verpleeghuisvoorziening. Haar conclusie was ontluisterend. Ouderen worden niet of nauwelijks betrokken bij een van de meest heftige keuzes in hun leven. We hebben de mond vol over eigen regie, maar als puntje bij paaltje komt is die eigen regie ver te zoeken.’

Menselijke maat

Veerman (49) zelf is nog niet heel bewust bezig met haar oude dag. Toch merkt ze dat haar leeftijd voordelen oplevert. ‘Naarmate ik ouder word, ervaar ik meer kwaliteit van leven. Met mijn 25 jaar werkervaring voel ik me vertrouwder met de dingen die ik doe. Ik ben me bewuster van het feit dat ik meedoe. Hoe mijn leven er over 30 of 40 jaar uitziet, weet ik natuurlijk niet. Het lijkt me prettig om tegen die tijd in een tiny house te wonen; een compact, verplaatsbaar huis, van alle gemakken voorzien. Verder word ik graag beter oud in een community waar verschillende generaties nauw bij elkaar zijn betrokken. Die combinatie van technologische ontwikkelingen en de menselijke maat vind ik heel boeiend. Ik ontmoet veel inspirerende mensen van wie er velen op leeftijd zijn. Vaak leven zij een fantastisch leven, ondanks maar vooral dankzij hun leeftijd. Naarmate ik ouder word, ervaar ik meer kwaliteit van leven dankzij hun ouderdom. Daar hou ik me graag aan vast.’

Verder lezen

Reageer

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.voorbeeld.nl] of [http://www.voorbeeld.nl]
Velden met een (*) zijn verplicht.

  • 24-11-2016
  • Mevr. Ria Heshusius - Vrijwillig meewerkende en -meedenkende oudere van 73 jaar o.a. op HBO Windesheim - Denktank60+Noord/werkgroep O&O - Bentelo

Heerlijk, dat er op deze manier ook aandacht wordt besteed aan het betrekken van ouderen bij het nadenken over het ouder worden en de eventuele aanpassingen in hun dagelijks leven! Op Windesheim worden studenten Toegepaste Gerontologie opgeleid, niet alleen met theorie over de gerontologielijn van de mens, maar ook door ze daadwerkelijk mét die ouderen in gesprek te laten komen om producten en diensten te ontwikkelen, waarmee die ouderen verder kunnen! En dit alles onder de enthousiaste en professionele leiding van Mieke Veerman!

Mieke is twee maanden geleden uitgekozen om met de handelsdelegatie van premier Rutte mee te gaan naar Zuid- Korea. Dat is de Koreanen zo goed bevallen, dat zij opnieuw werd uitgenodigd om, nu samen met enkele (oud)studenten van Windesheim, terug te komen tijdens het bezoek van H.M. Prins Constantijn aan Seoel, om colleges te geven en over hun ervaringen te vertellen. Als actieve meedenkende oudere, verbonden aan deze geweldige opleiding, mag ik van nabij ervaren, hoe studenten, docenten en vooral de ouderen uit de wijk hiervan genieten! Ik wens Mieke dan ook heel veel succes bij de voortgang van deze co-creaties.

Deze website gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten