Interview Jacobijn Gussekloo: 'Alleen de beste dokters zijn goed genoeg voor onze ouderen'

08 november 2016

Jacobijn GusseklooHoogleraar Jacobijn Gussekloo nog lang niet klaar met ouderenonderzoek

Als onderzoeker en docent op het gebied van eerstelijns ouderengeneeskunde weet de Leidse hoogleraar Jacobijn Gussekloo de link tussen wetenschap en klinische praktijk prima te onderbouwen. Welke ontwikkelingen op ‘ouderengebied’ ziet zij? En welke thema’s bepalen volgens haar de huidige BeterOud-agenda en die van de toekomst?

Het thema (eerstelijns) ouderenzorg en -geneeskunde loopt als een rode draad door de carrière van Jacobijn Gussekloo. Ruim 20 jaar na afronding van haar huisartsopleiding (1994) combineert de Leidse hoogleraar Eerstelijnsgeneeskunde haar wetenschappelijke onderzoeksactiviteiten met onderwijstaken en verschillende bestuursfuncties; allemaal op ouderengebied.

In aanraking met ouderen

Over haar ‘voorliefde’ voor het ouderenthema zegt Gussekloo: 'Tijdens mijn laatste coschappen werkte ik mee aan de Leiden 85-plus Studie, een onderzoek naar de gezondheid van de oudste inwoners van de stad. Voor het eerst kwam ik concreet in aanraking met ouderen. Ik bezocht ze, nam interviews af over cognitieve achteruitgang waarvan we toen dachten dat iedereen ermee te maken kreeg. Mensen waren tevreden met hun leven, ondanks vaak allerlei gebreken. Angst om te overlijden hadden ze niet. Ze waren juist blij en dankbaar dat ze zo oud mochten worden.'

'Mensen waren tevreden met hun leven, ondanks vaak allerlei gebreken’

Bang voor cognitieve achteruitgang

Getriggerd door de gedachte dat ze veel voor deze mensen kon betekenen, promoveerde Gussekloo op 'Determinants of cognitive decline of the oldest old'; een thema dat anno 2016 nog steeds met mysteries is omgeven. 'Iedereen is bang voor cognitieve achteruitgang. We geven miljarden euro’s uit aan onderzoek en medicijnen om dat proces te vertragen, terwijl nog steeds niet bekend is waarom mensen dement worden en wat we eraan moeten doen. Bijzonder interessant.'

Moeizamer de trap op

Interessant zijn ook de onderzoeken die Gussekloo en haar collega’s ontwikkelden binnen de onderzoekslijn Eerstelijns Ouderengeneeskunde. 'Zelf heb ik me beziggehouden met de vraag naar wat goede eerstelijnszorg eigenlijk is. Veel zorg is gericht op het omgaan met en tegengaan van de negatieve gevolgen van het ouder worden. Daarin speelt persoonsgerichte zorg een belangrijke rol. Toch is de inzet van juist deze zorg voor veel huisartsen een uitdaging. Logisch ook. Sommige ouderen vinden het vreselijk dat ze moeizamer de trap op kunnen, omdat dit het langer thuis wonen in gevaar brengt. Andere senioren met exact hetzelfde euvel zitten hier soms helemaal niet mee, omdat ze geen trap maar een lift hebben of er gewoon anders mee omgaan.'

Meer tevreden over hun behandeling

Samen met onderzoekers van 7 andere Nederlandse studies naar persoonsgerichte zorg komt Gussekloo onder meer tot de conclusie dat ouderen niet significant zelfredzamer worden door de combinatie van een betere screening in de eerste lijn met een integraal eerstelijns zorgaanbod. 'Mensen gaan niet opeens beter lopen, zijn per saldo niet gezonder. Wel zijn ze meer tevreden over hun behandeling. Ze voelen zich serieus genomen, zijn zekerder. Dat persoonsgerichte zorg belangrijk is, staat dus vast.'

Liever kinderarts

Gussekloo geldt ook als een bevlogen docent met een goede reputatie in binnen- en buitenland. Ziet zij iets van de toegenomen aandacht voor ouderen terug in een stijging van aandacht voor Ouderengeneeskunde onder studenten? 'Driekwart van alle eerstejaars Geneeskundestudenten wordt liefst kinderarts, internist of huisarts, terwijl de gemiddelde polikliniek vol zit met ouderen. Willen we echt een serieuze stap vooruit maken, dan moeten we onderwijs beter koppelen aan de praktijk, de positieve aspecten benadrukken van het dokteren voor oude mensen en uitstralen dat alleen de beste dokters goed genoeg zijn voor de oudere patiëntenpopulatie.'

Nieuwe Masteropleiding

Het Leids Universitair Medisch Centrum speelt concreet in op die nabije toekomst met de nieuwe internationale Masteropleiding 'Vitality & Ageing'. Gussekloo: 'Deze is ook toegankelijk voor studenten met een medisch-wetenschappelijk profiel. Mensen komen uit alle windstreken, maken een bewuste keuze om carrière te maken in die ouderenzorg. Heel leuk en bijzonder inspirerend om te zien.'

Toekomstige rol huisarts

Waar straks een groter beroep wordt gedaan op ouderenspecialisten, blijven ook huisartsen voor ouderen een belangrijke rol van betekenis spelen. 'De NHG is bezig om het Standpunt Ouderen aan te passen aan de Toekomstvisie 2022', vertelt Gussekloo, voorzitter van de NHG- werkgroep Huisartsengeneeskunde voor Ouderen. 'Ook kwetsbare ouderen willen een goede kwaliteit van leven, zonder dat ze kunnen worden genezen van de kwalen die bij dat ouder worden horen. Momenteel screenen huisartsen oude mensen op kwetsbaarheid om ze vervolgens een goed zorgprogramma te bieden. Moet dat zo blijven? Hoe organiseer je die zorg? En welke rol speelt de huisarts als notoire alleskunner in het vervolgtraject? Die zaken willen we verder concretiseren.'

‘Ook kwetsbare ouderen willen een goede kwaliteit van leven’

5 soorten medicijnen

Ook op onderzoeksgebied wil Gussekloo meer inspelen op thema’s die horen bij het beter oud worden anno nu. 'Er is nog maar weinig aandacht besteed aan de vraag of, wanneer en hoe je kan stoppen met het geven van medicijnen. Veel ouderen gebruiken meer dan 5 soorten medicijnen, vaak ter voorkoming van hart- en vaatziekten. Gaan we hiermee door of helpen we straks alleen nog ouderen met een levensverwachting van vijf jaar of langer? Nu stoppen we niet met het toedienen van medicijnen, bang dat er iets gebeurt. Maar is dit ook zo? Ook willen we gaan onderzoeken hoe je palliatieve zorg voor ouderen zo regelt dat ook zij hun laatste fase naar eigen keuze kunnen afsluiten.'

Dement en heel vrolijk

Op de slotvraag naar hoe ze zelf beter oud hoopt te worden, antwoordt Gussekloo (50): 'Zolang ik positief in het leven sta en mijn bijdrage kan leveren, voel ik me beter oud denk ik. Mijn oma was dement en tegelijkertijd heel vrolijk. Mijn moeder is slechtziend en staat volop in het leven. Zij bewijzen dat oud worden vaak een mentaliteitskwestie is. Ook al ben je minder gezond, je moet proberen wat te maken van het leven dat je hebt gekregen.'

Verder lezen

Lees ook de vorige interviews uit deze serie:

Reageer

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.voorbeeld.nl] of [http://www.voorbeeld.nl]
Velden met een (*) zijn verplicht.

  • 10-11-2016
  • Mevr. Ria Heshusius - Vrijwillig meewerkende en -meedenkende oudere van 73 jaar - Denktank60+Noord/werkgroep O&O - Bentelo

Als lid van de werkgroep Ouderen en Onderwijs zijn wij betrokken bij de HBO opleiding Toegepaste Gerontologie op Windesheim in Zwolle, en opleiding die valt onder het Lectoraat "Innoveren met Ouderen". Wij denken mee, oefenen mee, geven gastlessen, zitten in studentenwerkgroepen en zijnmede verantwoordelijk voor het Curriculum.

Zo zijn wij als ervaringsdeskundige ouderen betrokken bij de opleiding van Verpleegkundigen en jonge mensen, die met en voor ouderen komen te werken.

Het is een van de vele manieren om (kritische) ouderen mee te laten denken over hun eigen ouder worden en het werken van de (zorg)professionals van de toekomst. Een win-win situatie, die zijn nut al heeft bewezen!

Een geweldige ervaring voor alle partijen!

Deze website gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten